Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wady postawy a lekcja WF

20 stycznia 2020

NR 41 (Styczeń 2020)

Praca ze stopą, czyli jak zapobiegać i leczyć płaskostopie u dzieci i młodzieży

51

Stopa okazuje się obecnie jednym z najważniejszych sensorów ciała. Dostarcza informacji eksteroreceptywnych pochodzących ze skóry, ale także proprioceptywnych (z mięśni, czy stawów) dla całego układu nerwowego. Problemy w obrębie stopy mało aktywnej, jej deformacji czy asymetrii w młodym wieku będą rzutować na adaptację całego systemu posturalnego.

Samo zmienne obciążenie względem poszczególnych kończyn wpłynie na pracę w całych łańcuchach mięśniowych, nierównomiernie aktywując płat czołowy. Za taką nierównowagą pójdą biodra, barki, kręgosłup i może dojść do powstania wad postawy. Dlatego tak ważne jest, aby jak najwcześniej zająć się prewencją powstawania płaskostopia i aktywowaniem mięśni w treningu. 

Pracą u podstaw wad postawy staje się odpowiednie bodźcowanie stopy. Z punktu widzenia anatomii ludzka stopa posiada ponad 100 mięśni, wyróżniamy mięśnie wewnętrzne, które współtworzą łuki i stawy naszej stopy. Mięśnie wokół kostki – w stopie i w dolnej części nogi – są głównym źródłem stabilności i siły w obrębie tego stawu.

Wyróżniamy następujące łuki w stopie: 

  • Łuk podłużny przyśrodkowy (dynamiczny) przebiega od guza piętowego, poprzez kość łódkowatą, aż do głowy pierwszej kości śródstopia. Szczyt łuku powinna stanowić kość łódkowata, która w warunkach prawidło-
  • wych jest oddalona od podłoża około 2,5 cm.
  • Łuk podłużny boczny (statyczny) łączy guz piętowy z głową piątej kości śródstopia. Szczyt łuku jest oddalony od podłoża o 0,5 cm.
  • Łuk poprzeczny przedni przechodzi przez głowy pię-
  • ciu kości śródstopia. Ponieważ stanowi adaptację do 
  • dwunożnego chodu, to nie występuje u zwierząt. Po znacznym obciążeniu stopy łuk ulega spłaszczeniu i opiera się o podłoże wszystkimi głowami kości śródstopia.
  • Łuk poprzeczny tylny tworzą 3 kości klinowe i kość sześcienna.


Mięśnie goleni 

Tabela 1 zawiera główne mięśnie w obszarze goleni, które oczywiście musiały pojawić się przy okazji rozmowy o stabilności stopy. To jednak nie wzmacnianie mięśni łydek, ale większe skupienie się na sile i stabilności stopy może wpłynąć na całą postawę. 

Po pierwsze, warto zachęcać dzieci, aby trenowały boso. To znacznie zwiększa aktywność stopy. Szczególnie ważne, aby zwrócić uwagę na obuwie. Mocno ściskający but będzie bardzo negatywnie wpływać na budowanie wysklepienia stopy. Co za tym idzie, rozleniwia mięśnie i prowadzi do płaskostopia. Mocno wysklepione buty czy buty z bardzo dużą amortyzacją to także nienajlepszy wybór. 

Silne i mocno zaangażowane do pracy stopy wraz z łukami będą wpływać na cały łańcuch mięśniowo-powięziowy w obrębie kończyn dolnych, ale także tułowia, czy nawet może mieć wpływ na kończyny górne. 

Po drugie warto wprowadzić w elementy rozgrzewki chodzenie na palcach i na piętach oraz poruszanie się na bocznych i przyśrodkowych krawędziach stóp bez obawy o problemy w kolanie czy biodrze. Jeśli stopa będzie pracowała dobrze – aktywnie przełoży się to również na dobrą pracę kolana czy biodra. 


Ćwiczenia, które wzmocnią mięśnie łydek 


Mobilizowanie, rozcieranie i ściskanie stóp 

Warto, aby dzieci nauczyły się dotykać swoich stóp. Zachęcamy je do rozcierania rozcięgna podeszwowego, do ściskania kości śródstopia, odciągania wszystkich palców po kolei, ale także rozszerzania przestrzeni między palcami.
 

 

 

 

Wspięcia na palce


W pozycji stojącej przy drabinkach, najlepiej na podwyższeniu, wykonujemy wspięcia na palce. Zwalniamy fazę ekscentryczną. Wykonujemy 2 serie po 12 powtórzeń ćwiczenia. 

 

 

Tabela 1. Główne mięśnie w obszarze goleni

GRUPA FUNKCJA MIĘŚNIE UNERWIENIE I UNACZYNIENIE
Przednia
  • prostowanie (zginanie grzbietowo) stopy w stawie skokowym górnym,
  • prostowanie palców,
  • ewersja stopy (uniesienie brzegu bocznego stopy)
M. piszczelowy przedni (musculus tibialis anterior) – prostuje (zgina grzbietowo) stopę w stawie skokowym górnym i powoduje inwersję w stawie skokowym dolnym.

M. prostownik palców długi (musculus extensor digitorum longus) - prostuje paluch i prostuje (zgina grzbietowo) stopę w stawie skokowym górnym.

M. strzałkowy trzeci (peroneus tertius) – prostuje stopę w stawie skokowym górnym i pomaga w ewersji stopy w stawie skokowym dolnym.

M. prostownik palucha długi (musculus extensor hallucis longus) – prostuje paluch i prostuje stopę w stawie skokowym górnym
Unerwienie przez nerw strzałkowy głęboki, unaczynienie przez tętnicę piszczelową przednią
 
Boczna Mięśnie tej grupy powodują głównie ewersję stopy (uniesienie brzegu bocznego stopy) M. strzałkowy długi (musculus peroneus longus) – powoduje ewersję stopy i słabo zgina (podeszwowo) stopę w stawie skokowym górnym.

M. strzałkowy krótki (musculus. peroneus brevis) – powoduje ewersję stopy i słabo zgina (podeszwowo) stopę w stawie skokowym górnym
Unerwienie przez nerw strzałkowy powierzchowny, unaczynienie przez tętnicę strzałkową
Tylna
  • zginanie (podeszwowo) stopy w stawie skoko...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy