Dołącz do czytelników
Brak wyników

Stop otyłości

16 września 2019

NR 39 (Wrzesień 2019)

Nadwaga i otyłość – rosnący problem młodego pokolenia

0 45

Nadwaga i otyłość od wielu już lat stanowi poważny zdrowotny problem dla wielu krajów Europy, w tym również dla Polski. Skala tego zjawiska na przestrzeni ostatnich 50 lat stale i niebezpiecznie wzrasta. Zmiany w sposobie odżywiania i stylu życia doprowadziły do sytuacji, w której niepokojąco szybko powiększa się masa ciała w coraz młodszych grupach wiekowych i dotyczy ona coraz większej liczby osób. Obecnie w Polsce odsetek dzieci z nadmiarem zbędnych kilogramów sięga 18–20%, co ma swoje negatywne skutki w pogarszającym się ich stanie zdrowia oraz psychiki. Postawmy zatem na profilaktykę!

Badania wskazują na fakt, iż otyłość osiągnięta w najmłodszych latach u 70% osób utrzymuje się też w wieku dorosłym (2). Duży wpływ na powstanie nadmiernej masy ciała ma środowisko domowe dziecka. To właśnie rodzice mają znaczący wpływ na nawyki żywieniowe dzieci, sposób spędzania wolnego czasu, czy realizację odpowiedniej ilości i rodzaju aktywności fizycznej. Dzieci rodziców otyłych preferują – niestety – spędzanie wolnego czasu w sposób bierny, przed ekranem telewizora bądź komputera, często też spożywają pokarmy wysokokaloryczne. Jak wiadomo szkodliwie na organizm działa: nadmiar spożywanego mięsa, słodyczy, słodkich napojów, nieregularność posiłków, częste dojadanie między podstawowymi posiłkami. Czy i jak z tym walczyć?

Powiększająca się nadwaga prowadzi do otyłości, która nazywana jest też przewlekłą chorobą metaboliczną, przyczyniającą się do powstania zaburzeń w pracy i funkcjach życiowych wszystkich narządów i układów. Dzieci z nadmierną masą ciała narażone są na występowanie schorzeń: cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego, hipercholesterolemii, dyslipidemii, stłuszczenia wątroby, bezdechu sennego, zaburzeń kostno-stawowych i przeciążenia układu ruchu czy zwiększenia predyspozycji do wystąpienia chorób nowotworowych w wieku dorosłym. Postępujące problemy zdrowotne hamują chęć do podejmowania aktywności oraz oddzia-
łują negatywnie również na sferę psychiczną, szczególnie młodych osób. 

Czynniki obniżające motywację do wysiłku fizycznego u dzieci otyłych wg Woynarowskiej (3):
 

1. Świadomość niekorzystnego wyglądu własnego ciała i estetyki ruchów
2. Niechęć do noszenia stroju gimnastycznego (uwidaczniającego nadmiar tkanki tłuszczowej)
3. Obawa przed drwinami rówieśników
4. Ograniczenia w możliwości realizacji wymagań programowych z wychowania fizycznego
5. Obawa przed niechęcią ze strony nauczyciela WF i niską oceną z przedmiotu


Prowadzone m.in. przez IŻŻ badania dowodzą, że czynnikiem w ok. 50% warunkującym zdrowie człowieka jest styl życia. Środowisko zewnętrzne stanowi ok. 20%, a kolejne 20% jest zależne od czynników biologicznych (wieku, płci, czynników genetycznych), na które człowiek nie ma wpływu. W związku z powyższym to właśnie zachowania zdrowotne zależne od człowieka mają istotny wpływ na jakość jego życia już od najmłodszych lat. Prozdrowotny styl funkcjonowania stał się w ostatnich latach hasłem wielu społecznych akcji i projektów mających na celu poprawę stanu zdrowia społeczeństwa.

  1. Zachowania określające prozdrowotny styl życia (3):
  2. Zachowania związane ze zdrowiem fizycznym (dbałość o zdrowie i najbliższe otoczenie, aktywność fizyczna, racjonalne żywienie, hartowanie się).
  3. Zachowania związane ze zdrowiem psychospołecznym (m.in. korzystanie i dawanie wsparcia społecznego, unikanie i radzenie sobie ze stresem).
  4. Zachowania prewencyjne (m.in. samokontrola, zachowanie bezpieczeństwa w różnych sytuacjach).
  5. Niepodejmowanie zachowań ryzykownych (m.in. niestosowanie używek, nienadużywanie leków).

Nadwaga i otyłość a aktywność fizyczna

Jednym z ważniejszych czynników, które przyczyniają się do powstania otyłości jest ograniczona aktywność fizyczna. Należy zaznaczyć, iż nie jest to jedyna przyczyna, ale odgrywa ona niezwykle istotną rolę. Braki dotyczące ograniczeń aktywności nie są związane wyłącznie z uprawianiem sportu w wolnym czasie. Ilość aktywności obejmuje też podstawowe funkcjonowanie w życiu codziennym, czyli np. sposób wykonywania codziennych czynności (poruszanie się w domu/mieszkaniu, zakupy, sposób wykonywania prac domowych), czynności podejmowane w czasie wolnym (chodzenie pieszo czy jazda na rowerze jako środek transportu itp.). Każdy człowiek niezależnie od masy ciała powinien wiedzieć, że regularna aktywność fizyczna prowadzi do korzystnych zmian w zakresie sprawności fizycznej czy wyglądu zewnętrznego, które ostatecznie doprowadzają do poprawy samopoczucia, samooceny, motywują do systematycznego treningu zdrowotnego, sportowego, czy dowolnej aktywności.

Uczestnictwo w codziennej aktywności daje możliwość uzyskania ujemnego bilansu energetycznego, co jest skutecznym sposobem na uniknięcie bądź redukcję nadwagi. Musi to jednak odbywać się w połączeniu z odpowiednio zaplanowanym odżywianiem, w którym wyeliminowane zostaną niezdrowe produkty i przekąski oraz ograniczona liczba posiłków (szczególnie podjadania). Niestety, zastosowanie ograniczonej diety w redukcji masy ciała może przyczynić się do powstawania niedoborów m.in. żelaza, magnezu, wapnia, a do tego atrofii mięśni, obniżeniu odporności, obniżeniu wydolności, ale też pogorszenie samopoczucia. Dlatego zmiany w sposobie odżywiania u dzieci z nadwagą bądź otyłością powinny odbywać się pod kontrolą specjalisty. 

Osoby z nadwagą, a szczególnie z otyłością przed rozpoczęciem regularnego „treningu” powinny skonsultować się z lekarzem. Nadmierna masa ciała stanowi znaczne obciążenie dla organizmu i poszczególnych układów, dlatego wybór właściwej dyscypliny sportu czy formy ruchu stanowi podstawę zachowania zdrowia i skuteczności podjętych aktywnych działań. Specjaliści potwierdzają, że wystarczająca i bezpieczna jest aktywność o intensywności umiarkowanej wykonywana systematycznie. Intensywność wys...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy