Dołącz do czytelników
Brak wyników

Edukacja prozdrowotna , Otwarty dostęp

10 marca 2022

NR 54 (Marzec 2022)

Rywalizacja czy szkolenie – priorytety treningu sportowego dzieci w sportach drużynowych

0 451

Aktywność fizyczna jest jednym z podstawowych elementów wpływających na rozwój dzieci. Jej kluczowe znaczenie zarówno w kontekście zdrowia fizycznego, jak i psychicznego podkreśla wielu ekspertów z różnych dziedzin. Ma ona charakter spontaniczny – w postaci codziennych zabaw z rówieśnikami w szkole, na podwórku, z rodzicami i rodzeństwem w domu. Formę zorganizowaną przyjmuje na zajęciach prowadzonych w klubach i organizacjach sportowych. Wówczas odbywa się pod okiem wykwalifikowanej kadry trenerskiej i instruktorskiej, która prowadzi je w oparciu o wiedzę zdobywaną na licznych szkoleniach i konferencjach z dziedzin, w których się specjalizują.

W co się bawić?

Wielu rodziców staje przed dylematem, w jaki sposób zorganizować czas wolny swoich pociech. Istnieje bardzo wiele alternatyw dla spędzania czasu wolnego. Bardzo często wybór pada na jakąś sekcję sportową. To właśnie tam opiekunowie posyłają dzieci, by mogły brać udział w zajęciach z rówieśnikami i kształtować umiejętności w określonej dyscyplinie. Z uwagi na popularność i szeroki dostęp infrastruktury wybór często pada na piłkę nożną, która jest najpopularniejszą i zarazem najczęściej uprawianą dyscypliną.

POLECAMY

Gdzie zacząć swoją przygodę ze sportem?

W przypadku mniejszych miejscowości praktycznie każdy chętny do uczestnictwa w zajęciach może z marszu podjąć treningi w klubie, do którego się zgłosił. Przed podjęciem decyzji o regularnych treningach dziecka warto przeprowadzić odpowiednie badania lekarskie, by wykluczyć możliwe przeciwwskazania zdrowotne do podejmowania zwiększonego wysiłku fizycznego. Z punktu widzenia rodzica może się to wiązać z kosztami, jednak warto to zrobić na własną rękę, gdyż takie badania zlecone przez kluby sportowe bardzo często mają tylko wyrywkowy charakter i nie stwierdzają istotnych przeciwwskazań. Zupełnie inaczej wygląda to w renomowanych drużynach. Tutaj już na etapie początkowym kandydaci do szkolenia poddawani są odpowiednio przygotowanym testom sprawnościowym. Poprzez taką weryfikację do dalszych etapów szkolenia trenerzy wybierają tych, którzy we wspomnianych sprawdzianach osiągają najlepsze rezultaty. Pozostali muszą szukać swojego miejsca w innych drużynach, które działają w danym mieście, powiecie lub województwie.

Harmonijny rozwój to podstawa

Trening sportowy jest to wykonywany według naukowych zasad, w szczególności pedagogicznych, proces sportowego doskonalenia, którego celem jest przygotowanie zawodnika do wysokich i rekordowych wyników w określonej dyscyplinie sportu lub konkurencji. Jest on procesem systematycznym i planowanym. W jego trakcie następuje stopniowy wzrost obciążeń, co prowadzi do poprawiania zdolności motorycznych osób, które uczestniczą w tym procesie. Nieodzownym elementem treningu sportowego, oprócz wzrostu poziomu sprawności fizycznej, jest także kształtowanie zdolności wolicjonalnych, które mają decydujące znaczenie w przyszłej karierze sportowej. Model wieloletniego systemu treningu sportowego wyróżnia cztery podstawowe okresy. Według ekspertów poprzedzić je powinien okres wstępnego wszechstronnego przygotowania ruchowego. Dotyczyć ma on dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym i skupiać się na harmonijnym rozwoju dziecka. Pomóc w tym mają proste i naturalne formy ruchowe oraz nauka podstawowych umiejętności z zakresu różnych dyscyplin sportu. Jest to etap, w którym trenerzy wyłapują tych, którzy mają predyspozycje do konkretnej dyscypliny i wówczas mogą w odpowiedni sposób pokierować dalszym rozwojem sportowym młodego zawodnika (Raczek J., Szkolenie dzieci w systemie sportu wyczynowego, AWF Katowice, Katowice 1986, s. 12–16).

Podstawowe etapy szkolenia sportowego

Pierwszym z etapów szkolenia sportowego jest wszechstronny trening. W dyscyplinach zespołowych przyjmuje się, że jego początek przypada między 9. a 10. rokiem życia. Obejmuje szeroką stymulację psychomotoryczną poprzez różnorodne ćwiczenia ruchowe, z uwzględnieniem podstawowych wymogów technicznych i funkcjonalnych określonej dyscypliny sportu. Głównym celem tego etapu szkolenia jest selekcja szczególnie uzdolnionych, w celu dalszego kształtowania w docelowej dyscyplinie. Rozwija się wtedy podstawowe zdolności motoryczne oraz cechy specjalne, które umożliwiają skuteczne opanowanie nawyków w grze. Wprowadza się podstawy techniki i taktyki. Na tym poziomie oswaja się zawodników ze startami w rywalizacji, jednak powinna się ona odbywać przede wszystkim wewnątrz drużyny. Drugim etapem jest trening ukierunkowany. Jego początek przypada około 13. roku życia. Ten etap skupia się przede wszystkim na kształtowaniu wszelkich aspektów związanych z wymogami uprawianej w przyszłości dyscypliny. Trzecim etapem szkolenia sportowego jest trening specjalistyczny. Dotyczy zawodników od 15. roku życia. Podstawowym celem na tym etapie szkolenia jest już indywidualizacja procesu treningowego. Zawodnicy szkoleni są pod określone pozycje na boisku, rośnie poziom trudności ćwiczeń oraz objętości treningowe. Forma zawodników jest regularnie sprawdzana w ramach gier kontrolnych, jak i rozgrywek ligowych lub turniejowych. Ostatnim etapem jest trening mistrzowski. Do tego etapu zazwyczaj dociera tylko niewielki odsetek spośród tych, którzy rozpoczęli szkolenie od wstępnego etapu przygotowania sportowego. Poziom mistrzowski osiągają najczęściej największe talenty lub najbardziej ambitni zawodnicy (Raczek J., Szkolenie dzieci w systemie sportu wyczynowego, AWF Katowice, Katowice 1986, s. 55–70).

Czy to nie za wcześnie?

Nieodzownym elementem szkolenia sportowego dzieci w grach zespołowych jest rywalizacja sportowa. Odbywa się ona poprzez rozgrywki ligowe, turnieje, mecze kontrolne i sparingowe. Każdego roku odbywa się niezliczona ilość tego typu wydarzeń. Kluczową sprawą jest poziom przygotowania startujących w nich zawodników. Kategorie wiekowe uczestników startujących w rywalizacji sportowej są zdecydowanie za niskie. Często już kilkuletnie dzieci na etapie przedszkola biorą udział w turniejach. Nasuwa się podstawowe pytanie: Czy to nie za wcześnie? Można z całą pewnością odpowiedzieć twierdząco na to pytanie. Jak już wcześniej opisano, na tak wczesnym etapie nie powinno stosować się tego typu elementów w szkoleniu. Najistotniejszy jest w tym momencie wszechstronny rozwój, a udział w rywalizacji z innymi drużynami jest de facto sprawdzeniem nabytych umiejętności, których na tym etapie szkolenia sportowego zdecydowana większość trenujących jeszcze nie posiada. Widać to jak na dłoni podczas rozgrywek organizowanych dla tak małych dzieci. Oczywiście, podniosą się głosy, że jest to dla nich zabawa. Są to jednak tylko słowa. Nawet małe dzieci, tak jak i dorośli, posiadają nieodpartą chęć zwyciężania, co jest w pełni zrozumiałe i naturalne. Wiąże się to z pozytywnymi odczuciami, co na pewno jest pomocne w pracy trenerskiej. Problem pojawia się w przypadku porażki – wówczas u tak młodych zawodników zdecydowanie trudniej jest poskromić negatywne emocje. Wielu trenerów nie posiada odpowiedniego warsztatu psychologicznego do radzenia sobie w takich sytuacjach. Ważna jest tutaj rola rodziców w wyjaśnieniu dzieciom reguł, które rządzą sportem. Z tego właśnie powodu warto odłożyć zbyt wczesną rywalizację wśród dzieci na okres późniejszy, gdy już będą w stanie zrozumieć te realia.

Rozsądek przede wszystkim

Warto podkreślić, że już same związki sportowe tworzą zasady rozgrywek dla bardzo niskich grup wiekowych. Jako przykład można podać PZPN, który ustalił początkowy etap współzawodnictwa dzieci dla grupy skrzatów, której dolna granica to zawodnicy U6, czyli poniżej 6. roku życia. Regulaminy tworzą ponoć eksperci. Jeśli tak, to nijak ma się to do metodologii treningu sportowego, która nie zakłada tak wczesnej specjalizacji w tej dyscyplinie sportu, a już na pewno tak szybkiego wprowadzania zewnętrznej rywalizacji wśród tak młodych kategorii wiekowych. Jak więc widać, cały system już od samego początku zakłada rywalizację jako podstawę w szkoleniu, co już na starcie nie daje równych szans wszystkim uczestnikom danych rozgrywek. 

Uczciwe zasady to klucz

Kolejnym istotnym aspektem w organizowaniu rozgrywek jest odpowiedni dobór drużyn pod względem poziomu sportowego. Oczywistą sprawą jest, że gdy przed przyjęciem do klubu następuje wstępna selekcja, chętnych wybiera się z dużej ilości potencjalnych zawodników, którzy na tym etapie wykażą się najwyższymi zdolnościami w określonej dyscyplinie. Taki dobór już na samym początku faworyzuje renomowane kluby posiadające bardzo dobre zaplecze techniczne, jak również kadrę trenerską odpowiednio przygotowaną do prowadzenia zajęć z konkretną grupą wiekową. Sytuacja drużyn z mniejszych ośrodków (niewielkich miejscowości lub wsi) jest znacznie trudniejsza. Ograniczony nabór sprawia, że trener...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy