Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

18 maja 2022

NR 54 (Maj 2022)

Wskazówki do pracy z uczniami zmagającymi się z różnymi alergiami

0 165

Każdego roku rośnie liczba osób zmagających się z alergiami. Szacuje się, że obecnie cierpi na nie nawet 40% Polaków. Objawy alergii w znaczący sposób obniżają jakość życia. W walce z alergią ważne jest odpowiednie leczenie, ale też modyfikacja stylu życia. Nie musimy jednak rezygnować z ćwiczeń fizycznych ani uprawiania sportu.

Na przestrzeni ostatnich lat obserwuje się stały wzrost liczby osób cierpiących na alergie. Z badań epidemiologicznych wynika, że co trzecia osoba zmaga się z różnymi objawami alergii. Narastająca częstość alergii w szczególności dotyczy dzieci, które w największym stopniu odczuwają jej objawy.Alergię określamy jako nieprawidłową reakcję układu odpornościowego na nieszkodliwe czynniki środowiskowe – alergeny. Układ immunologiczny rozpoznaje alergeny jako czynniki potencjalnie niebezpieczne i dąży do ich wyeliminowania. U osób zdrowych alergeny nie wywołują żadnej reakcji. 
 

POLECAMY


Alergie – w zależności od drogi, którą alergeny przedostają się do organizmu – można podzielić na cztery grupy: wziewne (np. kurz, roztocze, sierść zwierząt, pierze, grzyby pleśniowe oraz sezonowo pyłki traw, drzew i innych roślin), pokarmowe (na wybrane produkty pochodzenia zwierzęcego i roślinnego), kontaktowe (np. środki piorące, perfumy, kosmetyki czy lateks) i iniekcyjne (jady owadów, leki podawane w formie zastrzyków). 
 


Alergia przyjmuje różne postacie, może dotyczyć wielu narządów i mieć różnorodny przebieg. Do najistotniejszych chorób alergicznych zalicza się alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i spojówek, atopowe zapalenie skóry, astmę, wyprysk kontaktowy, reakcje anafilaktyczne, jak również pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy.

Objawy alergii po raz pierwszy mogą wystąpić w każdym wieku, mają też różny przebieg u poszczególnych osób. Objawy alergii często są nagłe i występują krótko po kontakcie z uczulającym chorego alergenem. Warto zaznaczyć, że co roku objawy alergii mogą mieć inne nasilenie. Nieleczona alergia może być przyczyną poważniejszych zaburzeń, w tym astmy oskrzelowej. Jeżeli dziecko jest już zdiagnozowane w kierunku alergii, dobrze, aby rodzice dostarczyli do szkoły zaświadczenie lekarskie, które będzie zawierało rozpoznanie, zalecenia lekarskie, wykaz uczulających alergenów oraz listę leków, które dziecko przyjmuje. Taką informację powinien posiadać także nauczyciel wychowania fizycznego, ze względu na specyfikę przedmiotu.

Objawy alergii 

Objawy alergii są bardzo zróżnicowane. W zależności od alergenu i typu alergii obejmować mogą zmiany skórne, reakcje ze strony układu pokarmowego lub oddechowego, a także błon śluzowych oczu. Jeśli przyczyną dolegliwości są alergeny wziewne, objawy dotyczą głównie górnych dróg oddechowych. Objawy alergii wziewnej mogą przypominać objawy przeziębienia. Najczęściej jest to katar w postaci wodnistej wydzieliny, świąd nosa, powtarzające się salwy kichnięć, suchy kaszel i uczucie duszności. Wielu chorych skarży się również na łzawienie, pieczenie oczu, a także świąd i obrzęk powiek. W rzadszych przypadkach kontakt z alergenem wziewnym może wywołać reakcje skórne (pokrzywka), podwyższoną temperaturę ciała lub problemy żołądkowe. Przy alergii pokarmowej typowe objawy to bóle brzucha, nudności, wymioty i biegunka. Przy alergenach kontaktowych zmiany pojawiają się w miejscu kontaktu skóry z alergenem. Objawami tej alergii może być więc świąd, zaczerwienienie, wysypka, swędzące grudki i pęcherzyki. Z racji tego, że zmiany skórne bardzo swędzą, dziecko drapiąc się, może uszkadzać sobie naskórek i powierzchowne warstwy skóry. Objawy chorób alergicznych powodują szereg konsekwencji, m.in. ograniczają aktywność dziecka, negatywnie wpływają na relacje społeczne, sposób spędzania czasu wolnego, a także powodują zaburzenia snu.

Alergia na pyłki roślin

Alergia na pyłki to jedna z najpopularniejszych alergii. W Polsce sezon pylenia roślin uczulających alergików zaczyna się zazwyczaj pod koniec stycznia i trwa nieprzerwanie do końca września. Poszczególne rośliny pylą jednak z różną intensywnością. Pierwsze uczulają pyłki leszczyny i olchy, w kwietniu powietrze wysycone jest pyłkiem brzozy, natomiast w maju notuje się największe stężenie pyłków dębów i sosny. Koniec maja, czerwiec, lipiec to okres pylenia traw i zbóż. W sierpniu i wrześniu dominują pyłki bylicy – chwastu bardzo powszechnie występującego na terenie Polski. Oprócz pyłków roślin od wiosny do późnej jesieni w powietrzu nasilona jest ilość zarodników grzybów pleśniowych.

Na wielkość stężeń alergenów wpływają warunki atmosferyczne, takie jak: wiatr, opady, temperatura otoczenia, ukształtowanie terenu. Najwyższe stężenia alergenów w powietrzu występują w słoneczne dni, sprzyjające wegetacji roślin. Przy bardzo niskich i bardzo wysokich temperaturach otoczenia oraz po opadach deszczu stężenia alergenów pyłków są mniejsze. Na nasilenie objawów alergii ogromny wpływ ma „czystość” powietrza. Zanieczyszczenia powietrza mają działanie dwukierunkowe, z jednej strony zwiększają właściwości alergizujące rośliny, z drugiej uszkadzają błonę śluzową dróg oddechowych, przez co staje się ona bardziej „wrażliwa” na działanie alergenów. Dlatego też tzw. alergików „objawowych” jest więcej w dużych miastach niż w miejscowościach o mniej zanieczyszczonym środowisku.

Alergik na lekcjach WF

Na zajęciach wychowania fizycznego alergik narażony jest na działanie różnych czynników, które mogą nasilać objawy alergii. Problem dotyczy osób uczulonych na pyłki roślin, roztocza kurzu oraz chorych na atopowe zapalenie skóry i inne alergie skórne. Sale gimnastyczne niestety dalekie są od ideału. Zdarza się, że nie są odpowiednio sprzątane czy wietrzone. W wielu szkołach sprzęt sportowy wykorzystywany do zajęć może mieć już swoje lata. Poza tym często jest przechowywany w niesprzątanych kantorkach. Zakurzone piłki czy materace to prawdziwe siedlisko kurzu, dlatego wchodząc na salę, alergicy mogą zacząć kichać czy kaszleć. W okresach, gdy stężenie pyłków danego alergenu jest największe, zajęcia zwykle podporządkowuje się uczniowi z alergią, gdyż np. istnieje konieczność ograniczenia wyjść na zewnątrz. 

Innym problemem są alergiczne zmiany skórne. Dziecko ze zmianami skórnymi, czasami umiejscowionymi na odkrytych częściach ciała, może być przedmiotem kpin ze strony rówieśników lub obaw, że jest to coś zaraźliwego. Takie dziecko może bać się przebrać w strój sportowy, aby nie wzbudzać niepotrzebnego zainteresowania swoją osobą. Dodatkowo u ucznia ze zmianami skórnymi i towarzyszącym świądem wyzwala się potrzeba drapania się, co wywołuje podrażnienia skóry. Podczas wysiłku wydziela się pot, który łącząc się z brudem ze sprzętu i parkietu sali sportowej może prowadzić do zakażeń skóry i tkanki podskórnej. 
Dziecko z chorobą alergiczną może w okresie nasilenia objawów gorzej funkcjonować w szkole, a tym samym na zajęciach wychowania fizycznego. Zarówno objawy chorobowe, jak i przyjmowane leki mogą powodować niechęć do wysiłku, zwiększenie podatności na zmęczenie oraz opóźniony czas reakcji. Okresy osłabienia powinny być akceptowane bez wywoływania w małym alergiku przekonania, że jest słaby fizycznie.

Dlaczego ćwiczenia dla alergika są ważne?

Dzieci i młodzież z alergią powinni uczestniczyć w zajęciach wychowania fizycznego, a także w innych pozaszkolnych formach aktywności fizycznej. Wbrew powszechnej opinii i obawom rodziców, ruch ma bardzo korzystny wpływ nie tylko na rozwój młodego człowieka, ale także na chorobę. Odpowiednie ćwiczenia mogą usprawnić pracę płuc i zwiększyć ich pojemność, dzięki czemu dziecko może lepiej znosić okresy zaostrzeń choroby. Ponadto aktywność fizyczna w istotny sposób wpływa na układ immunologiczny, dzięki czemu wzmacniana jest odporność. Warto pamiętać o tym, że alergia to wynik zaburzeń w działaniu układu odpornościowego. W trakcie uprawiania aktywności fizycznej wydzielają się endorfiny, które poprawiają nastrój i sprzyjają dobremu samopoczuciu. Ponadto aktywność fizyczna w grupie rówieśników podnosi poziom satysfakcji i wiary we własne możliwości, nie izoluje dziecka od rówieśników i nie nakłada na niego etykietki „gorszego”...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy