Dołącz do czytelników
Brak wyników

Rozwój zawodowy

7 września 2021

NR 51 (Wrzesień 2021)

Monitorowanie poziomu sprawności uczniów

0 442

Ocenianie uczniów stanowi nie lada wyzwanie dla każdego nauczyciela. Konieczność dostosowania kryteriów oceny do możliwości i poziomu sprawności podopiecznych sprawia, że edukatorzy ciągle muszą modyfikować dostępne tabele, zwłaszcza w obecnych czasach, kiedy niestety poziom umiejętności dzieci i młodzieży ulega stopniowemu, ale jednak pogorszeniu. Alternatywą do stosowania tradycyjnych sposobów oceny może być monitorowanie poziomu sprawności ucznia.

Lekcje wychowania fizycznego są ciągłym procesem, który ma na celu wykształcenie u uczniów właściwych postaw względem własnego ciała i aktywności fizycznej. Nadrzędnym celem programu nauczania jest zachęcenie uczniów do realizowania szerokiego zakresu różnorodnych form aktywności. Dotyczy to nie tylko czasu, który spędzają oni w szkole, ale przede wszystkim świadomego podejmowania decyzji po zakończeniu formalnej edukacji. 

Chcąc osiągnąć ten cel, powinniśmy stwarzać warunki do budowania pozytywnych skojarzeń ze sportem i aktywnością fizyczną. Skojarzeń, które powinny opierać się o zaangażowanie i czynny udział, a nie tylko bierny odbiór. Możemy to osiągnąć, proponując uczniom monitorowanie ich własnego poziomu sprawności – niech sami zobaczą, jakiego postępu dokonali w roku szkolnym i przez cały okres edukacji, np. w szkole podstawowej. 

POLECAMY

Ciągłe monitorowanie 

Jako nauczyciele wychowania fizycznego dokonujemy ciągłego monitorowania poziomu sprawności i umiejętności ruchowych naszych uczniów. Wykonując ćwiczenia, nasi podopieczni rozwijają się. Rozwój ten dostrzegany jest podczas sprawdzianów, a jego przejawem są oceny w dzienniku. 
Z punktu widzenia nauczyciela nie powinno stanowić problemu przygotowanie narzędzia, które pozwoli uczniom samodzielnie kontrolować swój rozwój. Wystarczy jedynie przenieść zapiski z naszych zeszytów i dzienników na kartki i wręczyć je uczniom. Jednak nie w formie gotowego, wypełnionego dokumentu, a jedynie tabeli, którą uczniowie sami będą uzupełniać. 

Brak wiedzy o swoich osiągnięciach 

Uczniowie aktywnie uczestniczący w lekcjach wychowania fizycznego często nie wiedzą, jakie wyniki osiągają w poszczególnych sprawdzianach. Wina nie leży po stronie nauczycieli, bo ci po każdym wykonanym zadaniu informują podopiecznych o jego rezultacie. Brak wiedzy nie jest także wynikiem niechęci ze strony uczniów. Naturalną koleją rzeczy jest, że pewne informacje ulatują nam z pamięci. Nie powinno więc dziwić, że uczeń w maju nie pamięta, jaki wynik osiągnął w skoku w dal podczas wrześniowych zajęć, zwłaszcza jeśli podczas zajęć oddał kilka zbliżonych pod względem długości skoków. 

Posiadanie arkusza sprawności fizycznej pozwoli każdemu uczniowi bezpośrednio po zajęciach zapisać osiągnięty wynik. W kolejnych próbach, które może realizować indywidualnie, może notować swoje osiągnięcia. Od razu otrzyma odpowiedź, o ile poprawił swój rezultat. 

Doceniaj postęp

Podstawą wystawienia oceny powinny być osiągane wyniki. Nie stanowi to tematu dyskusji. Można jednak wprowadzić element, który sprawi, że obok oceny za uzyskany rezultat pojawi się także stopień za osiągnięty progres. Będzie to szczególnie istotne dla uczniów osiągających słabsze wyniki. 

Dla wielu mniej sprawnych uczniów poprawa o 2–3 sekundy w biegu na 1000 m jest dużym osiągnięciem. Powinno to również znaleźć odzwierciedlenie w ocenie. Niech w arkuszu poziomu sprawności fizycznej znajdzie się także tabela odnosząca się do poprawy wyników. 

Co istotne, nagradzany powinien być tylko postęp. Ocenie nie powinny podlegać gorsze wyniki osiągane w kolejnych próbach. Możliwość uzyskania dodatkowej oceny ma stanowić nagrodę i zachętę do pokonywania swoich ograniczeń. 

Łatwe i trudne obszary do oceny

Ocenianie osiągnięć sportowych jest złożonym działaniem, bowiem na końcowy wynik wpływa wiele czynników. Przykładowo, w przypadku biegu na 60 m kluczowym elementem może być wiatr wiejący w plecy, co pozwoli na uzyskanie wyniku lepszego o dziesiąte części sekundy, a to w przypadku tego dystansu może stanowić o lepszej ocenie. 

Wśród wielu sprawdzianów realizowanych w trakcie lekcji wychowania fizycznego są te, które stosunkowo łatwo ocenić zarówno w kontekście pojedynczej próby, jak i postępu (np. rzuty osobiste), oraz te, których ocena jest o wiele trudniejsza, np. biegi. 

Należy jednak podjąć działania, które pokażą uczniom, że nie zawsze końcowy wynik jest najważniejszy. Często bowiem uczniowie osiągający rewelacyjne wyniki w szkolnym współzawodnictwie rezygnują z aktywności po zakończeniu formalnej edukacji. Pokazanie, że głównym celem jest regularna aktywność, a systematyczna praca prowadzi do lepszych wyników, może przynieść zdecydowanie lepsze rezultaty w perspektywie długoterminowej. 

Jak przygotować arkusz? 

Przygotowanie arkusza należy rozpocząć od wybrania jego formy. Pandemia koronawirusa i związana z nią edukacja zdalna pokazały, że zasoby internetu mogą być z powodzeniem wykorzystywane także podczas lekcji wychowania fizycznego. Można więc zaproponować uczniom elektroniczną wersję arkusza oceny sprawności fizycznej. 

W elektronicznej wersji arkusz może być dokumentem Excela, w którym uczniowie będą uzupełniać poszczególne dane. W tym przypadku każda kolejna zakładka może stanowić inną dyscyplinę. 

Nieco bardziej skomplikowana jest sytuacja w przypadku wersji papierowej. Nadal nauczyciel będzie musiał opracować dokument, ale zamiast rozsyłania, będzie musiał go wydrukować i rozdać uczniom. 

Zalety arkusza 

Wprowadzenie arkusza oceny sprawności fizycznej do zajęć niesie ze sobą wiele korzyści. Podstawową z nich jest włączenie uczniów w proces kontrolowania poziomu swojej sprawności. Dzięki temu uczniowie na bieżąco będą wiedzieć, jakie poczynili postępy i w jakich obszarach muszą jeszcze popracować. 

Z punktu widzenia nauczyciela największą zaletą jest jednak oszczędność czasu. I chociaż w przypadku opracowywania takiego narzędzia należy zainwestować kilka, kilkanaście godzin, o tyle późniejsze korzystanie z niego jest już kwestią kilku minut. Należy skopiować dokument i rozesłać go (w przypadku wersji elektronicznej) lub rozdać (dla wersji papierowej) uczniom. 

Nie ma potrzeby, aby nauczyciel wypełniał papierową wersję arkusza. Takie rozwiązanie rodziłoby konieczność posiadania oddzielnego segregatora dla każdej z klas, a jest wiele obszarów, które powinno się monitorować. Wyjątek stanowi sytuacja, w której edukator z góry zaplanuje aktywności na cały semestr. Będzie wtedy mógł opracować zestaw tabel, które zmieszczą się na jednej kartce A4. 

Najlepszym rozwiązaniem dla nauczyciela będzie uzupełnianie arkusza w wersji elektronicznej. W takiej sytuacji na zajęcia wystarczy zabrać np. smartfon i korzystając z niego na bieżąco, uzupełniać uzyskane wyniki. W ten sposób po ostatnich zajęciach uzyskamy arkusz, który będziemy mogli przekazać uczniowi i jego rodzicom. 

Wśród zalet arkusza należy także wymienić łatwość dostępu do danych. Nie będziemy musieli zastanawiać się, gdzie odłożyliśmy notes czy kartkę z wynikami uczniów. W przypadku wersji elektronicznej zawsze będziemy mieć ją pod ręką.

Stosowanie arkusza a rozwój nauczyciela 

Patrząc na pracę nauczyciela wychowania fizycznego, nie możemy zapominać o konieczności ciągłego rozwijania się. Dotyczy to wielu branż, a w przypadku edukatorów fizycznych z pewnością nie kończy się z dniem odebrania dyplomu ukończenia studiów. 

Samo wprowadzenie arkusza monitorowania aktywności fizycznej uczniów nie jest może zbyt innowacyjnym rozwiązaniem, jednak ciągłe z niego korzystanie i analizowanie pojawiających się tam danych może być już nieco bardziej nowoczesnym podejściem. Pokaże bowiem, że nauczycielowi zależy na polepszaniu własnego warsztatu pracy. 

Ponadto uzupełnione arkusze z kilku lat mogą stanowić doskonałe źródło informacji o poziomie aktywności, sprawności uczniów i ich zmianach. Informacje te mogą być bazą do przygotowania opracowania naukowego, np. na studiach podyplomowych. Najgorszy etap tworzenia takiego opracowania – zbieranie danych – będzie bowiem już za nauczycielem, a opisanie danych i „ubranie” w formę wykresów nie powinno stanowić większego problemu. 

Nauczyciel chcący coś zmienić w szkole, w której pracuje, może wykorzystać dane do opracowania projektu edukacyjnego dla dzieci. Jest wiele organizacji, które wspierają ciekawe inicjatywy kierowane do dzieci i młodzieży. Dane zawarte w arkuszach mogą także stanowić inspirację do tworzenia nowej oferty dla uczniów. Wysokie wyniki uczniów, np. w skoku w dal, mogą przyczynić się do skupienia się na tej konkretnej konkurencji i przygotowania zajęć służących rozwijaniu zdolności skocznościowych. Korzystając z danych, można więc opracować projekt „Hopki, podskoki, skoki”, w którym uczniowie będą poznawać konkurencje związane ze skokami. Może w ramach dofinansowania uda się pozyskać środki na zakup skoczni do skoku wzwyż? W ten sposób skorzystają nie tylko uczniowie, ale także nauczyciele i szkoła. 

Z drugiej strony, informacje z arkusza pozwolą także wyłonić te obszary, które wymagają poprawy. Zwrócenie na nie uwagi pozwoli na wyrównanie braków. W potencjalnym wniosku projektowym można zaznaczyć, że nauczyciele wychowania fizycznego prowadzą stały monitoring poziomu sprawności i dostrzegają, że np. siatkówka i związane z nią a...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy