Dołącz do czytelników
Brak wyników

Edukacja prozdrowotna

10 marca 2022

NR 53 (Marzec 2022)

Plebiscyty sportowe „od kuchni”. Co tak naprawdę decyduje o zwycięstwie?

0 106

Sport jest bez wątpienia zjawiskiem globalnym. Rywalizacja najlepszych zawodników i drużyn każdego roku powoduje wielkie emocje wśród fanów różnych dyscyplin. Sukcesy na arenach krajowych i międzynarodowych dają wiele radości i wzruszeń zarówno tym, którzy je osiągają, jak i kibicom w krajach, z których pochodzą. Sportowcy są idolami wielu pokoleń. Doceniając ich wysiłek, co roku organizowane są liczne konkursy i plebiscyty mające wyłonić najlepszych. Trudno jest ocenić wagę sukcesu sportowego, dlatego po ogłoszeniu wyników plebiscytów często dochodzi do kontrowersji zarówno wśród samych sportowców, jak i kibiców. Pojawia się pytanie: Co decyduje o sukcesie w takich konkursach – osiągnięcia czy popularność?

Kto organizuje wybory najlepszych sportowców?

Głównym organizatorami są z reguły organizacje sportowe, redakcje sportowe telewizji i portali internetowych, czasopisma sportowe, a w ostatnich latach także media społecznościowe. Z uwagi na tak szerokie grono organizatorów takich rankingów nie może dziwić mnogość tego typu nagród. W zależności od zakresu konkursu może on dotyczyć tylko określonej dyscypliny (Złota Piłka, Złote Kolce) lub szeroko pojętego sportu (AIPS Champions of 2021). Oprócz międzynarodowych plebiscytów, również poszczególne kraje organizują takie wybory.

POLECAMY

Sposoby przeprowadzania konkursów

Pierwszym etapem tego typu konkursów jest zwykle wyłonienie kapituły konkursowej, która decyduje o nominowaniu określonej grupy sportowców. W skład tych komisji wchodzą zwykle dziennikarze, działacze, dyrektorzy sportowi, sponsorzy oraz byli zawodnicy. Spośród szerokiego grona nominowanych wybierana jest ścisła czołówka, która przechodzi do dalszego etapu konkursu. Wówczas decyzja należy do kibiców. Następuje głosowanie, które może przebiegać w różnych formach – kupony konkursowe w czasopismach sportowych, głosowanie SMS lub poprzez internet (to oczywiście tylko jedna z form głosowania). Istnieją również plebiscyty, w których decydują tylko zawodnicy. To oni nominują innych sportowców i na podstawie ich wyborów określona jest klasyfikacja.

Plebiscyty „z brodą” – długa historia wyboru najlepszych

Najstarszym na świecie plebiscytem sportowym jest Svenska Dagbladets guldmedalj (złoty medal za osiągnięcie sportowe roku). Wspomniana nagroda przyznawana jest od 1925 roku. Rok później po raz pierwszy została przyznana nagroda dla Sportowca Roku „Przeglądu Sportowego”. Czyni to polski plebiscyt drugim najstarszym tego typu wydarzeniem na świecie. Istotne znaczenie w naszym kraju ma również konkurs Polskiej Agencji Prasowej na sportowca roku. Konkurs ten organizowany jest od 1958 roku.

„Obiektywizm” wyboru

Bardzo często wybór najlepszych budzi spore kontrowersje. Jednym z konkursów, który powoduje wielkie emocje zarówno wśród dziennikarzy, jak i kibiców, jest plebiscyt miesięcznika „France Football” na Piłkarza Roku. Tegoroczne wyniki były dużym zaskoczeniem. Wyróżnienie przyznano Lionelowi Messiemu, który co prawda z ekipą Argentyny wygrał Copa America, lecz poza tym niczym szczególnym się nie wsławił. Wielu ekspertów uznało to za niesłuszne, twierdząc, że Robert Lewandowski w większym stopniu zasłużył na tę nagrodę. Polak pobił historyczny rekord Gerda Mullera w liczbie zdobytych goli w Bundeslidze, a oprócz tego był najskuteczniejszym napastnikiem w Europie. Warto zaznaczyć, że w 2020 roku wspomniany plebiscyt w niejasnych okolicznościach został odwołany. Organizatorzy tłumaczyli swoją decyzję pandemią koronawirusa, zresztą dość pokrętnie. Wówczas zdecydowanym faworytem był polski piłkarz, który swoimi osiągnięciami zdominował swoich rywali, a odwołując konkurs, organizatorzy pozbawili go tego wyróżnienia.

Kto organizuje, ten decyduje

Nie można oprzeć się wrażeniu, że wyniki wspomnianego wyżej plebiscytu zależały od organizatora. Francuski miesięcznik „France Football” postawił na Messiego, gdyż jest on zawodnikiem Paris Saint-Germain. Jeszcze większe kontrowersje wywołała nagroda Globe Soccer Award dla najlepszego piłkarza roku przyznana Kylianowi Mbappe na gali w Dubaju. Po raz kolejny nie doceniono osiągnięć Roberta Lewandowskiego. Należy dodać, że Polak zdobył 41 bramek w lidze, a Francuz jedynie 27, a jego zespół nawet nie zdobył mistrzostwa ligowego, czego nie można powiedzieć o drużynie naszego rodaka. Bez cienia wątpliwości można stwierdzić, że taki wynik tego plebiscytu jest nieuczciwy.

Czy da się uniknąć kontrowersji?

Obojętnie jaki będzie wybór osób decydujących w takich głosowaniach, znajdą się tacy, którym ostateczne wyniki nie przypadną do gustu. Ciekawe rozwiązanie w swoim plebiscycie na sportowca roku wprowadziła Polska Agencja Prasowa (PAP). Ich ranking opiera się na sumie wyników, które otrzymują od dziennikarzy z innych europejskich redakcji. Te redakcje tworzą własne zestawienia 10 najlepszych zawodników, natomiast PAP sumuje te wyniki i na ich podstawie przyznaje wyróżnienie dla najlepszych. Takie podejście niweluje narodowe sympatie, gdyż każdy kraj może mieć swoich faworytów, a ogólny wynik pokazuje zdecydowanie lepiej, kogo najbardziej cenią kibice sportowi. Podobne zasady przyjęło Światowe Stowarzyszenie Prasy Sportowej (AIPS). O tytule najlepszego zawodnika i zawodniczki decyduje grono 529 dziennikarzy ze 114 krajów. Tego typu reguły są bardziej przejrzyste, a zdobyta nagroda ma dużo większe znaczenie dla
sportowców, którzy dostępują takiego zaszczytu.

„Złoty But” – najskuteczniejszy piłkarz lig europejskich. Niekoniecznie?

Logicznie rzecz ujmując, najskuteczniejszym zawodnikiem powinien być ten, który w danym sezonie ligowym zdobędzie najwięcej bramek. Ale jeśli zasady są zbyt proste, to trzeba je utrudnić… Tak też zrobili organizatorzy tego rankingu. Uznali, że zawodnicy z najsilniejszych lig (w oparciu o wyniki drużyn w europejskich pucharach z ostatnich 5 lat) liczbę zdobytych bramek będą mieli pomnożoną o współczynnik 2. Dotyczy to 5 najsilniejszych lig. Zawodnicy drużyn z miejsc 6–20 otrzymają współczynnik 1,5; pozostałe drużyny – 1. Liczba zdobytych bramek mnożona jest przez współczynnik ligi i to daje wynik punktowy decydujący o zdobyciu tego wyróżnienia. Takie zasady przeczą idei fair play, gdyż deprecjonują osiągnięcia piłkarzy ze słabszych lig. 

Według rankingu UEFA najwyższe miejsca zajmują w kolejności następujące ligi: angielska, hiszpańska, włoska, niemiecka i francuska. Również wśród najsilniejszych regulamin nie uwzględnia istotnych aspektów. Sezon ligowy w Anglii, Francji, Włoszech i Hiszpanii składa się z 38 meczów. Niemiecka Bundesliga rozgry-
wa tylko 34 mecze w sezonie, co sprawia, że ich osiągnięcia powinny być nieco inaczej traktowane, by szanse były równe.

Medialność dyscypliny ma ogromny wpływ

Obecność określonej dyscypliny w mediach ma kluczowe znaczenie w kontekście rozpoznawalności zawodników, którzy je reprezentują. Istotnym elementem jest także aktywność zawodników w mediach społecznościowych, reklamach, ich działalność charytatywna i społeczna. Te czynniki silnie oddziałują i bez wątpienia mają wpływ na głosy fanów w różnego rodzaju plebiscytach. O tym, jak istotne znaczenie ma popularność, mogliśmy się przekonać w plebiscycie „Przeglądu Sportowego” w 2008 roku. Zwycięzcą został wówczas Robert Kubica, który wyprzedził dwoje złotych medalistów olimpijskich: Leszka Blanika i Tomasza Majewskiego. Trzeba wspomnieć, że wygrał on wówczas tylko jeden wyścig w sezonie, poza tym sześć razy stanął na podium, a w klasyfikacji generalnej zajął czwarte miejsce. Należy to uznać za zdecydowanie mniejsze osiągnięcie niż medal olimpijski. Zadecydowała tu „magia” nazwiska i popularność F1, która wówczas była transmitowana w otwartej telewizji. Nie da się ukryć, że gimnastyka i pchnięcie kulą nie są tak medialnymi dyscyplinami jak F1.

Sportowcy świadomi są panujących realiów

Wielu sportowców otwarcie przyznaje, że kwestia medialności dyscypliny ma najistotniejsze znaczenie w walce o zwycięstwo w plebiscytach. Bardzo dobitnie wyraził to Tomasz Majewski, który w 2012 roku po obronie olimpijskiego złota zajął w konkursie „Przeglądu Sportowego” drugie miejsce, ustępując Justynie Kowalczyk. W klasyfikacji generalnej Pucharu Świata zajęła ona 2 miejsce, w sezonie nie było Zimowych Igrzysk Olimpijskich i Mistrzostw Świata. W tegorocznym plebiscycie zdobywca trzeciego miejsca Bartosz Zmarzlik stwierdził, że osiągnięcia medalistów z Tokio mają większą wagę od jego srebrnego medalu MŚ w rywalizacji żużlowców. Podkreślił dodatkowo siłę kibiców żużlowego sportu, dzięki którym zajął tak wysokie miejsce. W podobnym tonie wypowiadało się wielu piłkarzy po wynikach plebiscytu na Piłkarza Roku „France Football”. W tym przypadku zadziałała „magia” nazwiska Messi, który mimo gorszych osiągnięć w sezonie pokonał Roberta Lewandowskiego.

Wpływ drużyny na indywidualny sukces zawodnika

Miara indywidualnego sukcesu w sporcie drużynowym jest trudna do oceny. Na wyniki drużyny pracuje cały zespół, a indywidualne wyróżnienia dotyczą pojedynczych zawodników. Czy bez udziału kolegów lub koleżanek z drużyny osobiste wyczyny byłyby możliwe? Z pewnością nie! Wysoki poziom sportowy zespołu jest głównym czynnikiem pozwalającym liderom drużyn na rekordowe osiągnięcia. Zwykle jest tak, że co roku te same osoby w poszczególnych ekipach prowadzą w konkretnych statystykach. Dla przykładu można podać napastników w piłce nożnej, którzy zdobywają najwięcej bramek, dzięki czemu mogą wygrywać rankingi w tej specjalności. Podobnie jest w przypadku koszykówki. Tam również z sezonu na sezon liderzy ekip brylują w statystykach, gdyż gra zespołu podporządkowana jest pod tych zawodników.

Sporty indywidualne często są takimi tylko z nazwy

Dobrym przykładem potwierdzającym tę prawdę jest kolarstwo szosowe. Pomimo indywidualnego charakteru dyscypliny, wpływ drużyny na końcowy sukces lidera zespołu jest niebagatelny, w szczególności w wieloetapowych wyścigach. Każdy z członków zespołu ma swoje zadania, które mają przyczynić się do zwycięstwa ich zawodnika w klasyfikacji generalnej. Lekkoatletyka to również dyscyplina indywidualna, jednak w przypadku biegów sztafetowych ta definicja ulega zmianie.

Przedstawiciele jakich dyscyplin najczęściej wygrywali w plebiscycie „Przeglądu Sportowego”

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy