Dołącz do czytelników
Brak wyników

Edukacja prozdrowotna

7 września 2021

NR 51 (Wrzesień 2021)

Sen i jego wpływ na naukę i kontuzje. Co zrobić, żeby się wyspać?

0 308

Czym jest sen? 

Najprościej mówiąc, sen to stan naszego ciała i umysłu, kiedy całe ciało, a w szczególności mięśnie, jest rozprężone, a zdolność do percepcji bodźców z otaczającego nas środowiska zostaje „wyłączona”. Jednak bardzo szybko budzimy się i stosunkowo łatwo powracamy do normalnego funkcjonowania, co odróżnia spanie np. od stanu śpiączki (1). Sen to najważniejszy element regeneracyjny w życiu człowieka. Odpowiada za szereg kluczowych procesów zachodzących w organizmie. Jest fundamentalny i nie można go w żaden sposób zastąpić! Jeżeli ktoś ma problemy ze zdrowiem, koncentracją lub pamięcią, to wielce prawdopodobne, że nie wysypia się odpowiednio. Sen ma wpływ na masę naszego ciała, wrażliwość na insulinę, gospodarkę hormonalną, układ odpornościowy i wiele innych (2). 

Zwykły sen człowieka obejmuje dwa główne typy: sen bez szybkich ruchów gałek ocznych (nie-REM), czyli sen głęboki (chcemy go mieć jak najwięcej, bo w jego trakcie następują procesy regeneracyjne naszego organizmu). Sen nie-REM jest podzielony na trzy części reprezentujące kontinuum od „lekkiego” snu w fazach pierwszej i drugiej, do „głębokiego” snu w fazie trzeciej. Drugim rodzajem jest sen REM, czyli sen płytki. To w nim najczęściej pojawiają się marzenia senne, czyli sny (3). Zgodnie z tzw. „teorią wartownika” (ang. sentinel hypothesis), której autorem jest Amerykanin Fred Snyder, sen REM, podczas którego aktywność bioelektryczna mózgu przypomina czuwanie i w którym istnieje skłonność do łatwego przebudzenia się, umożliwia podczas nocy okresową kontrolę otaczającego środowiska, co w niepewnym otoczeniu ułatwia przeżycie (3).

W czasie snu tempo metabolizmu ulega znacznemu zmniejszeniu, obniża się ciśnienie krwi, zwolnione zostają oddech i rytm serca, nerki produkują mniejsze ilości moczu, a pokarm przesuwany jest przez jelita wolniej – krótko mówiąc, organizm odpoczywa. Temperatura naszego ciała spada o pół stopnia. Mimo że teoretycznie w trakcie snu organizm powinien odpoczywać, są jednak procesy, które w jego trakcie zachodzą szybciej, między innymi wzrasta poziom niektórych hormonów, szybciej goją się rany (4).

POLECAMY

Dlaczego śpimy?

Odpowiedź na to pytanie nie jest do końca klarowna i jednoznaczna, a w świecie nauki pojawiło się kilka teorii, które starały się to zagadnienie wytłumaczyć (1):

  • Teoria adaptacyjna. Według tej teorii spanie stało się jednym z zachowań wynikających z przystosowania do życia w środowisku. Zgodnie z tą teorią zwierzęta, które w trakcie nocy potrafiły zachować ciszę i zminimalizować swoją aktywność, miały znacznie większe możliwości przeżycia, ponieważ drapieżniki, których ofiarą mogły się stać, polowały głównie nocą. Najprościej mówiąc, kto potrafił być cicho nocą, żył znacznie dłużej. Na drodze ewolucji taki sposób zachowania przekształcił się w sen, jaki znamy dziś. Teoria wydaje się jak najbardziej sensowna. Można jednak powiedzieć, że ma jeden słaby punkt: Czy nie jest łatwiej przeżyć, siedząc cicho, ale j...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!

Przypisy