Dołącz do czytelników
Brak wyników

Psychologia sportu

16 września 2019

NR 39 (Wrzesień 2019)

Trudny uczeń – działanie krok po kroku

0 41

Gdybym teraz poprosił, żebyś pomyślał o kimś, kto sprawia Ci podczas prowadzenia lekcji najwięcej problemów, kim byłaby ta osoba? Wypowiedz na głos jej imię. Wszystko, co za chwilę przeczytasz, odnieś do tej konkretnej osoby. Zaczynamy!

„Ta sytuacja jest nie do wytrzymania!”. „Irytuje mnie jego zachowanie!”. „Ten uczeń musi mieć jakieś kłopoty”. „Nie umiem sobie z tym wszystkim poradzić”. Niezależnie od tego, co przed chwilą pomyślałeś, przedstawię Ci sprawdzony i uniwersalny sposób rozwiązywania problemów. Zauważ, że nie wiem z jakim problemem się mierzysz oraz „co” i przede wszystkim „dlaczego” zawodzi. Mimo wszystko nie przeszkodziło mi to w stwierdzeniu, że wiem jak mogę Ci pomóc. 
Jakiś czas temu przeczytałem, że ludzie, którzy odnoszą w życiu liczne sukcesy, dostrzegają w każdej sytuacji problemowej ciekawe wyzwanie i odczuwają przyjemność poszukując kreatywnych rozwiązań. Prawda, że takie myślenie wiele ułatwia? Pozwól, że wyjaśnię Ci, co ma to wspólnego z uczniem, który sprawia Ci problemy w czasie zajęć.
 

Tabela 1.
Lp. Etap Opis
1. Wybierz problem W tym przykładzie sprawa jest oczywista: „Uczeń swoim zachowaniem sprawia mi w czasie prowadzonych zajęć problemy. Ten problem chcę w tej chwili rozwiązać”
2. Zbadaj sytuację Jesteś na samej górze lejka. Zadaj sobie dwa pytania: 
  • Co powinno się dziać?
  • Co się tak naprawdę dzieje?
Ta niespójność doprowadzi Cię do do znalezienia „punktu wystąpienia przyczyny problemu” (PWPP). Aby myśleć o skutecznym działaniu, musisz dowiedzieć się co i przede wszystkim, w którym momencie zawiodło. Dlaczego jest to aż tak istotne? Uczeń zachowuje się nieodpowiednio, a Ty najczęściej szukasz PWPP w czasie trwania aktualnej lekcji. A najprawdopodobniej PWPP zaistniał dużo wcześniej. Takie zachowanie może przecież być efektem wielomiesięcznego braku odpowiedniego autorytetu, jakim uczeń Cię darzy, jego problemów rodzinnych i wielu innych aspektów zaistniałych poza tą lekcją. Stwórz na szeroką perspektywę 
3. Zbadaj przyczyny Na podstawie analizy wskazałeś, Twoim zdaniem, najbardziej prawdopodobny PWPP (przykład poniżej). Co dalej? Pora przekonać się, czy Twój wybór okazał się trafny. Dopiero teraz możesz przystąpić do zbadania przyczyn problemu. Wpadłeś już do wąskiej części lejka. W tym miejscu możesz posłużyć się łańcuchem zależności, który zbudujesz dzięki metodzie 5 WHY. Polega ona na zadaniu sobie pytania „Dlaczego?”pięć razy. Dlaczego właśnie pięć? Rozwinę tę myśl pod tą tabelą. Teraz ważne jest, że pytając samego siebie aż pięć razy „Dlaczego uczeń zachowuje się niewłaściwie?” masz szansę ustalić najbardziej prawdopodobną przyczynę problemu.
W naszym przykładzie może to być: 
  • PWPP – poranna lekcja matematyki.
  • Przyczyna – uczeń otrzymał słabą ocenę, ze sprawdzianu, do którego się długo przygotowywał i teraz po prostu próbuje odbudować przed klasą zaniżone poczucie własnej wartości 
4. Opracuj środki zaradcze Czas na podjęcie środków zaradczych. Zawsze stosuj tylko JEDNO określone działanie. Wówczas dowiesz się, co tak naprawdę zadziałało. Będzie to ważne w trakcie realizacji punktu piątego. Jakie działanie wybierzesz? W naszym przykładzie niech będzie to: kilkuminutowa rozmowa z całą klasą na temat poczucia własnej wartości i świadomości, że na drodze do każdego sukcesu zawsze napotykamy wiele przeszkód i niepowodzeń. Przecież nawet mistrzowie świata przegrywają pojedyncze mecze
5. Przeprowadź refleksję Zaobserwuj, czy Twoje działanie przyniosło oczekiwany efekt. Jeżeli tak – gratuluję dobrze wykonanej pracy. Problem rozwiązany. Jednak pozostaje duża szansa, że źle oceniłeś PWPP albo mylnie wskazałeś przyczynę problemu. I właśnie tu kryje się potęga tego systemu. To nic – przeprowadzając refleksję, zdobywasz bezcenne doświadczenie i… wracasz do punktu drugiego! W mgnieniu oka sprawdzasz kolejną możliwość i tak, aż do rozwiązania problemu. Im więcej doświadczenia w stosowaniu tej metody nabędziesz, tym szybciej zaczniesz osiągać sukcesy. 

Pamiętaj, popełnianie błędów nie jest niczym złym, ponieważ teraz dysponujesz już gotowym narzędziem, by stawać się coraz lepszym specjalistą w rozwiązywaniu problemów

 

Tabela 2.
Numer pytania Pytanie Przykładowa odpowiedź
1. Dlaczego Jan nie wykonał mojego polecenia? Bo jest niegrzeczny
2. Dlaczego jest niegrzeczny? Uznał, że może mi się przeciwstawić
3. Dlaczego uznał, że może mi się przeciwstawić? Nie czerpał wystarczającej satysfakcji z zajęć
4. Dlaczego nie czerpał wystarczającej satysfakcji z zajęć? Nie były na tyle angażujące i atrakcyjne
5. Dlaczego nie były na tyle angażujące i atrakcyjne? Nie miałem czasu, żeby wczoraj stworzyć przemyślany plan
zajęć i improwizacja się nie powiodła

 

Ryc. 1.


Myśląc o problemach sprawianych przez (wypowiedz na głos imię), zaczniesz odruchowo poszukiwać rozwiązań. Co gorsza, najprawdopodobniej wśród tych, które wcześniej działały na Twoich lekcjach, albo zajęciach nauczycieli, z którymi rozmawiałeś o swoim problemie. To tak, jakbyś wyciągając kartę z cał...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy