Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

12 lipca 2022

NR 55 (Lipiec 2022)

Co zaproponować oprócz tradycyjnych aktywności na WF-ie, by zmotywować do ćwiczeń wszystkich uczniów?

0 101

Lekcje wychowania fizycznego charakteryzują się różnorodnością form, w których dominującym elementem jest ruch. Coraz częściej zdarza się jednak, że uczniowie niechętnie uczestniczą w zajęciach. Spowodowane jest to wieloma czynnikami. Warto, aby nauczyciel wychowania fizycznego miał w swoim repertuarze zestaw aktywności, które pozwolą niećwiczącym uczniom na uzyskanie stopni będących podstawą do wystawienia oceny końcowej.

Nauczyciele wychowania fizycznego (i zajęcia przez nich prowadzone) bardzo często są niedoceniani wśród ich kolegów reprezentujących inne dziedziny nauki. Niewielki poziom wiedzy, który jest przekazywany uczniom, brak formalnych testów, sprawdzianów (oczywiście są sprawdziany dające podstawę do wystawiania ocen, ale przecież to tylko rzuty do kosza, czy przebiegnięcie jakiegoś dystansu), podręczników sprawia, że przedmiot ten traktowany jest jako zajęcia niższej rangi w szkolnej hierarchii. 

POLECAMY

Między teorią a praktyką

W obecnych czasach mierzymy się jednak ze skutkami braku ruchu. Uczniowie mogą mieć doskonałą wiedzę na temat negatywnych aspektów braku aktywności fizycznej – wiedzę zdobytą w trakcie lekcji biologii, wielokrotnie przyswojoną i sprawdzoną testami. Nie ulega wątpliwości, że jest ona ważna, jednak jest wiedzą ściśle teoretyczną, pozbawioną aspektu praktycznego, fizycznego ruchu, aktywności popartej ćwiczeniami. Stanowi wiedzę bezużyteczną, czego skutki zauważamy w postaci chorób cywilizacyjnych, a zwłaszcza otyłości. 

Lekcje wychowania fizycznego z pewnością nie będą panaceum na wspomniane problemy. Będą jednak tym elementem układanki, która pokaże, że można żyć inaczej. Można uciec przed wieloma chorobami, dodając do swojego życia jeden element – ruch. Jego namiastka podana zostaje uczniom już w szkole w postaci lekcji wychowania fizycznego, które mają wykształcić w młodych osobach troskę o własne ciało, zdrowie. Niestety, co stanowi zmartwienie nie tylko wuefistów, ale także lekarzy, poziom aktywności i sprawności fizycznej uczniów z roku na rok jest coraz gorszy. Coraz mniej osób ćwiczy na lekcjach wychowania fizycznego. Trudno mówić o licznych grupach podczas zajęć obowiązkowych, a grono odbiorców zajęć dodatkowych także kurczy się. 

Warto więc zastanowić się nad tym, co można zrobić, aby uczestnictwo w zajęciach wychowania fizycznego było na wyższym poziomie. Rozwiązaniem może być zaproponowanie uczniom alternatywnych form zajęć. Nie każdy musi być wybitnym sportowcem. Sport ma wiele odcieni i każdy, nawet osoba stroniąca od ruchu, może znaleźć w nim coś dla siebie. W artykule przedstawionych zostanie kilka propozycji alternatywnych form aktywności podczas lekcji wychowania fizycznego. 

Ruch to podstawa 

Pierwszą i podstawową zasadą, którą należy przedstawić uczniom już podczas pierwszych zajęć, jest ta podkreślająca znaczenie ruchu. Wszelkie formy aktywności fizycznej powinny być nadrzędnym celem każdej lekcji. 

Każdy uczeń zdaje sobie doskonale sprawę z tego, że podczas lekcji wychowania fizycznego obowiązuje odpowiedni strój, będą wykonywane różne ćwiczenia. Jednym słowem, jest szansa, że osoba się zmęczy. Paradoksalnie jest to największym problemem dla wielu uczniów, a coraz częściej także dla ich rodziców. Właśnie dla takich uczniów edukatorzy powinni pomyśleć o alternatywnych zajęciach, wśród których mogą być takie, w których elementy ruchowe nie będą się pojawiały. 

Nie tylko ruch

Myślenie o zajęciach wychowania fizycznego, w których nie pojawiają się elementy ruchowe, może wywołać w nauczycielach wzburzenie. Jak to? Wychowanie fizyczne, przedmiot, w którego nazwie podkreślona zostaje fizyczność, aktywność, ma zostać pozbawiony ćwiczeń? Taka postawa jest zrozumiała. W końcu głównym celem zajęć ruchowych jest ukształtowanie świadomego człowieka, który będzie wiedział, jak dbać o swoje zdrowie, wykorzystując do tego dobrodziejstwa aktywności ruchowej. 

Zastanówmy się jednak, co powiedzielibyśmy, gdyby ktoś w 2019 r. powiedział nam, żebyśmy prowadzili zajęcia wychowania fizycznego przez internet. Nie traktowalibyśmy takiej osoby poważnie i z pewnością byśmy ją wyśmiali. Na początku 2020 roku przyszła pandemia i wywróciła nasz świat do góry nogami. Nagle to, co wydawało się niedorzeczne, stało się faktem, koniecznością i jedynym możliwym rozwiązaniem. Podobnie może być w przypadku proponowanych poniżej alternatywnych form zajęć. Początkowo mogą wydawać się one niedorzeczne i oderwane od rzeczywistości. Z czasem mogą jednak stać się dobrym uzupełnieniem lekcji wychowania fizycznego, alternatywą dla uczniów stroniących od zajęć ruchowych. 

Kiedy wykorzystać alternatywne aktywności? 

Proponowane w artykule alternatywne formy aktywności w zamyśle autora mają stanowić jedynie uzupełnienie lekcji wychowania fizycznego. Nie powinny stanowić ich głównej treści, którą bez cienia wątpliwości powinien stanowić ruch. 

Zdarzają się jednak sytuacje, w których trudno jest przeprowadzić tradycyjne lekcje wychowania fizycznego. Wspomniana powyżej pandemia i konieczność prowadzenia zdalnej edukacji jest tego najlepszym przykładem. Zanim pojawiły się odpowiednie narzędzia, metody i techniki pracy na odległość, uczniowie praktycznie pozbawieni byli lekcji wychowania fizycznego. W takiej sytuacji zaproponowanie którejkolwiek z przedstawianych form sprawiłoby, że uczniowie mieliby możliwość choćby ograniczonego kontaktu z szeroko rozumianą kulturą fizyczną. 

Kolejnym dobrym przykładem, w którym zastosowanie znajdą alternatywne formy zajęć, są długotrwałe zwolnienia z lekcji wychowania fizycznego. Systematycznie w mediach ogólnokrajowych pojawia się temat związany z plagą zwolnień lekarskich z zajęć WF. Tu dochodzimy do paradoksalnej sytuacji, w której lekarze biją na alarm i podkreślają rolę aktywności ruchowej, wskazują na konieczność uczestnictwa dzieci i młodzieży w zajęciach ruchowych, a sami podpisują dokumenty „zakazujące” uczniom udziału w tych lekcjach. Z jednej strony jest to niedorzeczne, z drugiej – należy po części zrozumieć lekarzy. Jeżeli uczniowi, który nie otrzyma od lekarza zwolnienia z zajęć wychowania fizycznego, stałaby się jakakolwiek krzywda na zdrowiu będąca skutkiem uczestnictwa w zajęciach, lekarz miałby problemy. Bardzo często wizyty lekarskie, których celem jest uzyskanie zwolnienia, nie dają medykom żadnych podstaw do skierowania takiego ucznia na dodatkowe badania. Koło się więc zamyka i lekarz pozostaje w patowej sytuacji. 
Oczywiście z grupy kombinatorów unikających za wszelką cenę lekcji wychowania fizycznego należy wyłączyć osoby, które rzeczywiście ze względów medycznych nie mogą brać w nich udziału. Dla tych osób alternatywne formy zajęć będą stanowiły podstawę do zdobycia ocen. 

Kolejną grupą kombinatorów unikających lekcji wychowania fizycznego są notoryczni „nieposiadacze” stroju. W każdej klasie wuefista znajdzie kilka osób, które w ten sposób będą próbowały uniknąć ćwiczeń. Co jeszcze gorsze, zuchwałość i zarozumiałość uczniów w tej kwestii jest coraz większa. Posuwają się oni do tego, że jasno komunikują nauczycielowi, że np. nie wyjdą z szatni. Takie zachowanie jest efektem poczucia bezkarności. Współcześni uczniowie doskonale wiedzą, że nauczyciel niewiele może im zrobić. Co najwyżej wpisze uwagę, postawi ocenę niedostateczną. Z taką postawą trudno jest dyskutować i nie ma sensu walczyć. Warto jednak wykorzystać w takiej sytuacji alternatywne formy zajęć. Jeżeli oporny uczeń nie chce ćwiczyć, można zadać mu do wykonania pracę domową. I choć takie rozwiązanie wyraźnie wskazuje na stosowanie mechanizmu nagrody i kary, to może okazać się skuteczne w przypadku najbardziej opornych uczniów. 

Powyżej przedstawione zostały raczej sytuacje, w których alternatywne zajęcia są odpowiedzią na trudne sytuacje. Z powodzeniem mogą jednak być także wykorzystywane jako narzędzie uzupełniające treści przekazywane podczas lekcji. Niech w trakcie zajęć na sali gimnastycznej uczniowie wykonują elementy praktyczne np. z siatkówki, a w domu zajmą się historią tej dyscypliny, najwybitniejszymi zawodnikami, zagadnieniami taktycznymi. 

Co może być alternatywną formą aktywności? 

Dotychczas przedstawiono kilka aspektów związanych z alternatywnymi formami zajęć wychowania fizycznego. Teraz pojawia się podstawowe pytanie: Co może stanowić treść takich aktywności? Wbrew pozorom, repertuar ćwiczeń, które mogą wykonać uczniowie, jest bardzo szeroki. Tylko od pomysłowości nauczyciela zależy, co i w jaki sposób zostanie wykorzystane. 

Warto też, aby wuefista nie działał w tym obszarze w pojedynkę. Z powodzeniem może współpracować z nauczycielami innych przedmiotów. W ten sposób, choćby w niewielkim stopniu, może odczarować swój przedmiot. Warto wyjść także poza schemat i wejść we współpracę z biblioteką szkolną czy świetlicą. 

Pierwszym z pomysłów, który może stanowić treść alternatywnych zajęć wychowania fizycznego, jest książka o tematyce sportowej. Współpracując ze szkolną biblioteką, nauczyciel, a także sami uczniowie, mogą zaproponować interesujące pozycje. Obecnie rynek wydawniczy przesiąknięty jest książkami o tematyce sportowej. Na półkach księgarń znajdziemy książki biograficzne poświęcone zawodnikom i trenerom, książki o historii sportu i konkretnych dyscyplin, książki o technice i taktyce. Repertuar jest bardzo szeroki, zwłaszcza gdy zamiast książek zaproponujemy np. artykuły z prasy lub internetu. 

Alternatywnym zajęciem dla uczniów może być przeczytanie takiej książki i przedstawienie jej treści swoim kolegom. Może to okazać się szczególnie motywujące dla uczniów, którzy postawieni przed takim zadaniem zastanowią się, czy lepiej będzie przynieść strój i poćwiczyć przez 45 minut, czy może poświęcić czas w domu na przeczytanie książki i jej opracowanie. 

Bogactwo historii sportu daje także szerokie pole do zastosowania podczas lekcji wychowania fizycznego. Niech zadaniem uczniów będzie przygotowanie przedstawienia, w którym pokażą ceremonię zapalenia znicza olimpijskiego. W opracowaniu zagadnienia pokierujmy uczniów na źródła ukazujące starożytne tradycje tego wydarzenia. Tak podany temat będzie doskonałym urozmaiceniem szkolnego festynu. 
Kolejnym tematem o dużym potencjalne i jednocześnie mogącym pozytywnie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy