Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja WF z pomysłem

21 listopada 2019

NR 40 (Styczeń 2019)

„Ekologiczny” trening w terenie – wykorzystanie walorów środowiska naturalnego w budowaniu formy sportowej

0 14

Aktywność fizyczna obejmuje szereg działań, które człowiek podejmuje w określonym dla siebie celu. Podstawowym motywem powinna być ochrona zdrowia i związana z nią poprawa bądź utrzymanie sprawności fizycznej na odpowiednim poziomie. Obok powyższego – nadrzędnego celu – ważne są też inne, które wpływają na poprawę jakości życia, a mianowicie: przekraczanie granic własnych możliwości i chęć rywalizacji związane z systematycznym treningiem, kontakty i integracja z osobami trenującymi, poprawa parametrów własnego ciała (obniżenie masy ciała, przyrost masy mięśniowej, poprawa metabolizmu).

Obecnie każdy człowiek ma do dyspozycji wiele dyscyplin sportu spośród bogatej palety aktywności o niezwykle zróżnicowanym charakterze ruchu. Na taki wybór ma wpływ zazwyczaj potrzeba lub oczekiwanie zainteresowanego, efekty, które można uzyskać w określonym (często jak najkrótszym) czasie, ale również istotna jest strona organizacyjna, czyli dostęp do obiektów i sprzętu sportowego, wysokość nakładów finansowych związanych z uprawianiem sportu.

W ostatnich latach w społeczeństwie polskim można zauważyć wzrost zainteresowania aktywnością fizyczną, która podejmowana jest w związku z sygnałami o licznych zachorowaniach m.in. na choroby cywilizacyjne, będące zazwyczaj konsekwencją braku ruchu. W związku z powyższym popularne stają się, powstające jak przysłowiowe „grzyby po deszczu”, kluby fitness i siłownie, w których pod okiem trenerów personalnych może ćwiczyć każdy zainteresowany. Należy pamiętać, że człowiek jest z natury istotą wygodną, dlatego stara się wybierać takie formy ruchu, które można realizować w pomieszczeniach zamkniętych, najlepiej klimatyzowanych, ze stałą temperaturą, zabezpieczające przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Popularne są też boiska o sztucznej nawierzchni, gdzie ryzyko zabrudzeń jest niewielkie, a w pobliżu
znajdują się sanitariaty i budynki chroniące w czasie niepogody. Tymczasem zamknięte, często zakurzone pomieszczenia, brak kontaktu ze świeżym powietrzem, klimatyzacja mogą powodować szereg dolegliwości typu alergie, choroby układu oddechowego czy krążenia itp. Zagrożenia w takich miejscach stwarzają przede wszystkim: pyły, kurz, drobnoustroje i bakterie oraz niekorzystne dla wzroku widmo świetlne pozbawione promieni ultrafioletowych.

W mikroklimacie miast i osiedli, sztucznych obiektów i miejskich terenów sportowych skoncentrowanych jest wiele szkodliwych dla zdrowia czynników, które wywołują niekorzystne zmiany natury fizjologicznej i psychicznej w organizmie człowieka. Przyczyniają się one do powstawania chorób układu krążenia i oddychania, nerwic, a doznania zmysłowe wzroku i słuchu tracą swoją intensywność (obniżenie odczuwalności).
Rozwój cywilizacji i nowych technologii w dziedzinie sprzętu sportowego, poprawa komfortu pomieszczeń mogą przyczyniać się do odchodzenia aktywnych osób od natury, która nie zawsze jest komfortowa, chociaż zestaw korzyści zdecydowanie przeważa nad trudami. Szczególnie osoby mieszkające w miastach i prowadzące w sztucznych warunkach osiadły tryb życia powinny częściej spędzać czas aktywnie w naturalnym środowisku, niezależnie od warunków pogodowych. Dzięki takim kontaktom można poprawić odporność i zahartować organizm. Izolując się od przyrody, człowiek z własnej woli rezygnuje z pozytywnych dla siebie, naturalnych bodźców.



Trening w pomieszczeniach zamkniętych – negatywne skutki:

  • pozbawia korzyści wynikających z oddziaływania promieni słonecznych (należą do nich m.in. działanie bakteriobójcze, przeciwzakrzepowe – wit. D, zaktywizowanie przemian wapniowo-fosforanowych, poprawa samopoczucia psychicznego),
  • pozbawia korzyści związanych z hartowaniem organizmu (działanie czynników termicznych, jak: temperatura, wilgotność, wiatr),
  • pozbawia korzyści związanych z ujemnym zjonizowaniem powietrza (poprawiającym samopoczucie).

Aktywność w miejscu zamkniętym bądź na ograniczonym, sztucznym terenie typu stadion – tartan, boisko z równą, twardą nawierzchnią – to przede wszystkim działanie jednostajnych bodźców. Przyczyniają się one do zaniku ważnych dla zdrowego stylu życia nawyków, jak: nawyk orientacji w przestrzeni, nawyk właściwej reakcji organizmu na zmienne podłoże, nawyk obronnej reakcji na nagły bodziec typu przeszkoda czy obniżenie terenu. Doznania zmysłowe wzrokowe i słuchowe szczególnie wrażliwe w terenie naturalnym, w mikro- i makrośrodowiskach miast czy osiedli oraz na terenach sportowych zamkniętych, tracą swoją intensywność odczuwania.
 

Tabela 1. Opis ćwiczeń terenowych i wykorzystywanych elementów

Lp. Środowisko naturalne – specyfika terenu i jego elementów + ćwiczenia
1. Schody w parkach, w okolicach terenów naturalnych – ćwiczenia w miejscu i w ruchu (w biegu, marszu, podskokach)
2. Górki, siodła terenowe o różnym nachyleniu, wzniesienia – podejścia/podbiegi, wypady, skipy, slalom po pochyłości i nierówności
3. Aktywność na naturalnym podłożu (trawa, ścieżki leśne, polne, parkowe, piasek), biegi, skoki (w górę, w dal) – amortyzacja układu ruchu
4. Piasek (np. na plaży, boisku do gry w siatkówkę plażową) – ćwiczenia korekcyjne (wzmacnianie mięśni podeszwowych stóp – marsz na całej powierzchni stopy)
5. Skarpy, górki – ćwiczenia plyometryczne, zeskoki w głąb (zbiegi – pokonywanie bariery prędkości, skoki jednonóż/obunóż/łączone)
6. Woda – wzmacnianie nóg w płytkich przybrzeżnych miejscach zbiorników wodnych, np. w morzu, jeziorze, rzece o pewnym, równym podłożu (wykonywanie ćwiczeń biegowych, skocznościowych)
7. Naturalne przeszkody – pokonywanie ich w formie biegu/skoku, np. krzewy, leżące kłody, gałęzie, kamienie
8. Elementy środowiska naturalnego, np. rzuty kamieniami, przenoszenie ich na określone odległości; podnoszenie, przysiady, wypady, przenoszenie kłód drzew, pni pojedynczo i w dwójkach (kształtowania siły i wzmacniania mięśni).
Uwaga! Po rzutach należy zebrać i odnieść „sprzęt” w bezpieczne miejsce
9. Drzewa z niskim, poziomym ułożeniem gałęzi (zwisy na gałęziach – ćwiczenia elongacyjne, wzmacnianie mięśni ramion i tułowia)
10. Rzuty wielobojowe ciężkim „sprzętem terenowym” – na łąkach, polanach leśnych (początkowo w rozgrzewce poszukiwanie odpowiedniej wielkości i ciężaru kamieni – odpowiednich wielkości dostosowanych do możliwości ćwiczących):
  • rzuty sprzed klatki piersiowej,
  • rzuty znad głowy (wznos ramion ze sprzętem nad głowę),
  • rzuty ze skrętem tułowia – trzymając sprzęt z prawej/lewej strony ciała, rzut w przód,
  • rzuty ze skłonu w przód,
  • rzuty do celu (za określoną linię, do miejsca wyznaczonego, nad wyznaczoną przeszkodą/linią, z trafieniem w cel)

 

Tabela 2. Trening ogólnorozwojowy w środowisku naturalnym – przygotowanie motoryczne dla każdej dyscypliny sportu (propozycje ćwiczeń)

...
Teren leśny – płaski

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy