Dołącz do czytelników
Brak wyników

Edukacja prozdrowotna

10 marca 2021

NR 47 (Marzec 2021)

Morsowanie – czyli sposób na hartowanie organizmu

42

Morsowanie to krótkotrwała kąpiel w zimnej wodzie w odkrytych zbiornikach wodnych. Morsowanie to aktywność sezonowa. Spotkania morsów zazwyczaj organizowane są pomiędzy późną jesienią a wczesną wiosną. Morsowanie z roku na rok ma coraz więcej zwolenników. Korzyści płynących z wchodzenia do lodowatej wody jest bardzo wiele i nie dotyczą one jedynie aspektu zdrowotnego.

Morsowanie jest ekstremalną formą aktywności fizycznej dostępną dla każdego niezależnie od płci, wieku i składu ciała, która polega na podejmowaniu kąpieli w otwartych akwenach wodnych podczas niskich temperatur. W Polsce i na świecie co roku wzrasta liczba zwolenników zimowych kąpieli. W wielu miastach działają stowarzyszenia morsów, którzy czerpią przyjemność z tej formy spędzania wolnego czasu. Uważa się, że taka forma rekreacji pozytywnie oddziałuje na organizm człowieka, nadal jednak istnieje niewiele naukowych dowodów potwierdzających to zjawisko. Wiadomo, że kąpiele w zimnej wodzie wpływają na stan psychiczny człowieka i poprawiają samopoczucie. Morsy wykazują zazwyczaj więcej energii i mają pozytywne podejście do życia. Osoby regularnie korzystające z kąpieli zimowych lepiej tolerują też zimno. Z badań wynika ponadto, że regularne morsowanie może być dobrą formą hartowania organizmu.

Należy pamiętać, że morsowanie to silny bodziec dla organizmu, mimo że trwa relatywnie krótko. Podczas morsowania dochodzi do zwężenia obwodowych naczyń krwionośnych, co prowadzi do obniżenia powierzchniowej temperatury ciała. Dodatkowo, oziębienie ciała zwiększają niska temperatura, wilgotność powietrza oraz zimny wiatr. W czasie nagłego ochłodzenia dochodzi do wzrostu stężenia we krwi hormonów stresu. W celu pobudzenia produkcji ciepła, dochodzi do pojawienia się dreszczy i nasilenia termogenezy drżeniowej. Drżenie mięśniowe obniża z kolei zdolność do podejmowania wysiłku poprzez zmniejszenie koordynacji mięśniowej oraz związane z pracą mięśni zmęczenie. Dlatego też nie zaleca się pływania w zimnej wodzie, a jedynie kąpiel w płytkiej wodzie.

Przy zachowaniu odpowiednich środków ostrożności morsowanie może być wyjątkowym sposobem spędzania wolnego czasu i sposobnością poznania interesujących osób.

POLECAMY

Jak zacząć morsowanie?

Zanim rozpoczniemy przygodę z morsowaniem, musimy poznać kilka wskazówek:

  1. Pamiętajmy, że rozpoczęcie morsowania powinno być naszą własną decyzją. Nie należy ulegać modzie ani namowom znajomych.
  2. Zanim zdecydujemy się na kąpiel w lodowatej wodzie, wskazana jest wcześniejsza konsultacja z lekarzem, by upewnić się, czy nie mamy zdrowotnych przeciwwskazań do morsowania.
  3. Przygodę z morsowaniem warto rozpocząć od znalezienia w swojej okolicy grupy morsującej regularnie lub chociaż jedną osobę z doświadczeniem w morsowaniu. Niewskazane jest morsowanie w pojedynkę, a wręcz bardzo mocno odradzane. Doświadczonym morsom również nie zaleca się samotnej kąpieli. Druga osoba, nawet jeżeli sama się nie kąpie, będzie mogła w porę zareagować i w ekstremalnym przypadku uratować nam życie.
  4. Przed pierwszym morsowaniem dobrze jest dowiedzieć się jak najwięcej na ten temat.
  5. Zanim zdecydujemy się na kąpiel w lodowatej wodzie, warto zacząć od zimnych pryszniców, by przyzwyczajać organizm do zimna. Początkowo może to być polewanie się zimną wodą na koniec kąpieli, po czym możemy stopniowo przechodzić do brania zimnych, kilkuminutowych prysznicy. Stosowanie zimnego natrysku (ok. 10 stopni Celsjusza) może znacznie obniżyć ryzyko wystąpienia szoku termicznego podczas morsowania (aż o 20–30%).
  6. Samo morsowanie warto zacząć już w okresie jesiennym, wtedy gdy woda i temperatura powietrza nie są jeszcze bardzo nieskie (zwłaszcza jeśli nigdy wcześniej się nie morsowało).
  7. Jak już zdecydujemy się na morsowanie, to ważne jest, by wykonywać je regularnie. Tylko wtedy efekty będą zadowalające. Jeśli ktoś morsuje bardzo rzadko, może osiągnąć skutek odwrotny do zamierzonego.

Gdzie się kąpać?

Morsowanie należy uprawiać w sprawdzonym zbiorniku wodnym, najlepiej o łagodnym zejściu do wody, gdzie można stopniowo zanurzać się na odpowiednią głębokość. Idealne miejsce do kąpieli nie powinno być ani za płytkie, ani za głębokie, najlepiej by woda sięgała przynajmniej do pasa. Kiedy wybrany do morsowania zbiornik wodny nie jest zamarznięty, morsy wchodzą do wody z brzegu. Jeżeli jednak przykrywa go warstwa lodu, należy wyciąć duży przerębel. Nie należy kuć przerębli w miejscach, których nie znamy i które mogą stanowić zagrożenie.

Przeciwwskazania do morsowania

Choć o morsowaniu mówi się, że jest aktywnością dla każdego, niezależnie od wieku czy kondycji, istnieje kilka przeciwwskazań, które są przeszkodą do jego uprawiania. Oprócz chorób serca i układu krążenia, nadciśnienia, choroby naczyń mózgowych czy epilepsji, do takich schorzeń należy również borelioza, czyli przewlekła infekcja bakteryjna, przenoszona na człowieka przez kleszcze. Do zimnej wody nie powinny wchodzić osoby z gorączką, z owrzodzeniami i otwartymi ranami, osoby z problemami z tarczycą w postaci nadczynności oraz kobiety w ciąży.

Nie należy podejmować się morsowania po spożyciu alkoholu i innych środków psychoaktywnych, ze względu na brak możliwości racjonalnej oceny sytuacji i prawidłowej reakcji na wychłodzenie organizmu.
Nie istnieją przeciwwskazania wiekowe co do morsowania – lepiej nie próbować tego z niemowlakiem, jednak znane są przypadki morsujących 3-latków. Jeśli chodzi o górną granicę wieku, to wszystko zależy od samopoczucia danej osoby i ewentualnych chorób współistniejących, na które ona cierpi (bądź nie).

Potrzebny sprzęt

Najważniejsza rzecz w ekwipunku morsa to oczywiście strój kąpielowy. W przypadku mężczyzn lepiej sprawdzają się obcisłe kąpielówki niż luźne szorty, pod którymi gromadzi się sporo wody. Wybierając się na morsowanie, należy zabrać ze sobą buty do wody. Przydadzą się one nam wtedy, gdy dno zbiornika, w którym chcemy morsować, jest niepewne. Szkło, kamienie i inne niebezpieczne przedmioty mogą uszkodzić naszą stopę. Wiele osób decyduje się na buty neoprenowe. Nie dość, że osłaniają nasze stopy przed ostrymi kamieniami, bądź śmieciami, to pianka, z której są wykonane, pozwala dłużej zachować ciepło. Jest to kluczowe, gdyż stopy to ta część ciała, która najmocniej marznie w lodowatej wodzie, co może spowodować skrócenie kąpieli i duży dyskomfort po jej zakończeniu. Nie można też zapominać o czapce i rękawiczkach. Najlepiej wziąć 2 komplety.

Jedna czapka i rękawiczki będą potrzebne do wody. Zaś drugi komplet przyda się po kąpieli, jeśli ten pierwszy się zmoczy.

Każdy mors musi mieć ręcznik do okrycia się i wytarcia tuż po kąpieli. Do torby warto zapakować także cieplejszy szlafrok, który łatwo i szybko można założyć na siebie zaraz po wyjściu z wody, karimatę lub coś co odizoluje nas od podłoża podczas przebierania się oraz worek na mokre rzeczy.

Wybierając się nad zbiornik wodny, warto włożyć luźny dres albo sportowe spodnie i bluzę, które sprawdzą się w trakcie rozgrzewki, jak i po wyjściu z lodowatej wody. Znacznie łatwiej będzie założyć dres na siebie, w porównaniu do obcisłych ubrań. Przed rozpoczęciem kąpieli, warto zwróć uwagę na ułożenie ubrań. Należy ułożyć je w takiej kolejności, w jakiej będziemy je zakładać na siebie po wyjściu z wody....

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy