Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nabywanie odporności w czasie zimowej aktywności

Artykuł | 13 lipca 2018 | NR 30
41

Okres zimowy związany jest z występowaniem dynamicznych zmian pogodowych, wśród których należy wymienić obniżoną temperaturę, często występujące opady deszczu lub śniegu oraz nasilone powiewy wiatru. Zmiany atmosferyczne mobilizują wiele osób do rozpoczęcia działań adaptacyjnych zabezpieczających przed chorobami, głównie układu oddechowego.
 

Formy zabezpieczeń są niezwykle zróżnicowane, obejmujące zarówno sposoby tradycyjne, przekazywane z pokolenia na pokolenie, jak i nowoczesne, stosowane w wyniku rozwoju nauk medycznych czy biotechnologicznych. Biorąc pod uwagę mnogość powyższych możliwości, należy ostatecznie „iść za głosem rozsądku”, który zazwyczaj wskazuje kierunek bezpieczny, dający długofalowy i korzystny dla zdrowia efekt. Obok naturalnych sposobów odżywiania, nastawionych na wzmocnienie i uodpornienie, najlepszą formą wspomagania jest hartowanie polegające na przyzwyczajeniu organizmu do chłodu i zimna. Należy pamiętać, że jest to jednak proces złożony i długofalowy, którego końcowym wynikiem powinno być zmniejszenie wrażliwości termicznej zachodzącej początkowo w receptorach skórnych, a z czasem w ośrodkach czucia temperatury w korze mózgowej. Hartowanie obejmuje wiele czynności higienicznych oraz aktywność fizyczną ukierunkowane na podwyższenie odporności organizmu na niekorzystne warunki meteorologiczne. Działania hartujące wpływają też pozytywnie na inne aspekty zdrowotne, a mianowicie na:

  • poprawę funkcjonowania poszczególnych układów i narządów,
  • wzrost odporności w odniesieniu do chorób układu oddechowego, m.in. przeziębień,
  • adaptację organizmu do znacznych wahań bodźców zewnętrznych, szczególnie pogodowych,
  • poprawę wydolności organizmu,
  • przystosowanie psychiczne, zrównoważenie układu nerwowego, pogodne nastawienie nawet przy niekorzystnych warunkach pogodowych.

Naturalne elementy przyrody już od dawna są wykorzystywane jako środki hartujące organizm, poprawiające odporność, a w dalszej kolejności zdrowie i sprawność. Czynniki te w połączeniu z odpowiednio dawkowaną aktywnością ruchową, realizowaną oczywiście na świeżym powietrzu, przynoszą najlepsze efekty zahartowania.

Zabiegi hartujące podejmowane są przez osoby w różnym wieku. Już niemowlęta wystawiane są na działania uodparniające, chociaż jeszcze w ograniczonym zakresie. Jednak należy pamiętać, że młodsze dzieci posiadają niższą odporność, ponieważ ich mechanizmy termoregulacji są jeszcze niedoskonałe, a niewielka masa ciała i cienka skóra stanowią niewielką barierę zabezpieczającą. Bardziej zdecydowane kroki w tej kwestii podejmują rodzice dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym oraz instytucje otaczające opieką najmłodsze pokolenie. Szerokie możliwości hartowania związane z realizacją programu wychowania fizycznego mają nauczyciele tego przedmiotu.

Podstawa programowa obejmuje szereg działań o charakterze wzmacniającym i uodparniającym, które powinni realizować uczniowie w różnych porach roku. Aktywność ruchowa stanowi bowiem podstawowy czynnik hartujący każdy zdrowy organizm.

Planując ruch realizowany przez uczniów na świeżym, chłodnym powietrzu, należy korzystać początkowo z łagodnych działań usprawniających, a z upływem czasu (po kilku czy kilkunastu dniach) można stopniowo zwiększać ich zakres, nie wychodząc jednak poza ogólnie zalecane wskazania. Systematyczna aktywność w naturalnej przestrzeni w najprostszy sposób hartuje organizm. Podstawowa forma – marsz – może być wykonywana w wersji rekreacyjnej, turystycznej oraz sportowej. O rodzaju wybieranej formy decyduje zazwyczaj szereg czynników, m.in.: poziom sprawności i wydolności ćwiczących, przygotowanie – odpowiednia odzież do ćwiczeń intensywnych lub umiarkowanych, miejsce ćwiczeń itp. Wyższy stopień intensywności związany jest z większym wysiłkiem fizycznym, który zazwyczaj występuje podczas biegu. Zarówno marsz, jak i bieg mają zastosowanie w grach i zabawach ruchowych, ćwiczeniach indywidualnych czy dyscyplinach sportowych, które należy realizować w przeznaczonych do tego celu miejscach.

Wybór dyscypliny i rodzaj aktywności sportowej powinny być uzależnione od m.in.: wieku, płci, zainteresowań, a w przypadku ich realizacji na świeżym powietrzu – od warunków atmosferycznych. Aktywność realizowaną w terenie naturalnym i nastawioną na hartowanie ćwiczących osób należy stosować z rozwagą, dobierając odpowiednie środki, stopniowo i systematycznie zwiększając zakres ich oddziaływania. Ze szczególną ostrożnością należy postępować w przypadku osób z wyglądu bladych, anemicznych, wychudzonych oraz po przebytych chorobach. Okazuje się, że tego typu uczniowie są bardziej wrażliwi na oziębienie ciała (wychłodzenie).

Formy ruchu i dyscypliny najczęściej realizowane na świeżym powietrzu:

  • intensywność niska (marsz – ćwiczenia indywidualne i grupowe, nordic walking, marsze na orientację, wycieczki terenowe, podstawy gimnastyki),
  • intensywność umiarkowana (marszobiegi, biegi o umiarkowanej intensywności, gry i zabawy ruchowe, gry terenowe),
  • intensywność wysoka (biegi tempowe, biegi krótkie, gry zespołowe, np. piłka nożna, przy temperaturze powietrza powyżej 0°C również koszykówka, piłka ręczna, dwa ognie).

Ćwiczenia fizyczne realizowane na świeżym powietrzu (w okresie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy