Dołącz do czytelników
Brak wyników

Psychologia sportu

19 marca 2019

NR 36 (Marzec 2019)

Jak wspierać dzieci podczas lekcji WF-u niezależnie od poziomu sprawności fizycznej?

0 94

Jednym z powtarzających się problemów podczas zajęć wychowania fizycz- nego jest niechęć uczniów w ich uczestnictwie. Takie sytuacje są codziennością, niezależnie od poziomu nauczania. Nowa podstawa programowa preferuje indywidualizację pracy z uczniami i daje szerokie pole działania w dostosowaniu treści nauczania do możliwości i potrzeb naszych podopiecznych.

Od lat trwają dyskusje nad znaczeniem różnych cech osobowości w pracy nauczyciela wychowania fizycznego, nad rolą jego indywidualnego poziomu sprawności i wcześniejszych doświadczeń sportowych. Żadna z cech z osobna, ani osobista atrakcyjność, ani empatia, ani też dyspozycje intelektualne czy wysoka sprawność, a tym bardziej przeszła kariera sportowa nie stanowią gwarancji sukcesu. Henryk Grabowski pisał nawet, że istnieje pewna wewnętrzna sprzeczność między osobowością zorientowaną na perfekcyjne doskonalenie samego siebie (dominująca wśród sportowców) a osobowością nastawioną na doskonalenie innych (pożądana wśród nauczycieli).

Strzyżewski formułując ideał nauczyciela wychowania fizycznego i pragnąc go zbliżyć do praktyki, podawał i opisywał pięć podstawowych ról, które ów ideał powinien spełnić: nauczyciel – człowiek, nauczyciel – żywy wzór kultury fizycznej, nauczyciel – wychowawca, nauczyciel – dydaktyk, nauczyciel – społecznik. Równocześnie ten sam autor podkreślał, że model „doskonałego nauczyciela wychowania fizycznego” nie kształtuje się samoistnie.

Nauczyciel jest tym, od którego może i zależy najwięcej. Problem jednak tkwi w świadomości i chęciach nauczycieli, a to pierwszy krok. Często sukcesy odnoszą ludzie, którzy mając jasno sprecyzowane cele i konsekwentnie dążą do ich urzeczywistnienia. Wychowanie fizyczne i sport dostarczają wielu przykładów osiągania sukcesów sportowych, szkoleniowych, wychowawczych oraz organizacyjnych przez pasjonatów, potrafiących czasami wbrew wszelkim przeciwnościom uzyskiwać efekty, które wielu wydawałyby się niemożliwe do osiągnięcia (Jezierski, 1999).

Idealny nauczyciel..., czyli kto?

Nauczyciel musi chcieć nauczyć i być przejętym tematem lekcji tak, jakby się z nim miało po raz pierwszy do czynienia, jakby się go odkrywało z uczniami po raz pierwszy. Musi też pamiętać o poznaniu partnera, co wie, o czym myśli, co go interesuje itd. 

Nauczyciele, którzy poniżają uczniów, próbują ratować w ten sposób zagrożone poczucie własnej wartości. Mechanizm ten działa zawsze w obie strony. Dlatego nauczyciele, którzy potrafią eksponować nawet drobne osiągnięcia uczniów, mogą liczyć na to, że zaczną oni doceniać naukę, a w konsekwencji potwierdzać ich zawodowe kompetencje. Stworzenie każdemu uczniowi okazji do przeżywania powodzenia w doskonaleniu ciała na własną miarę można uznać za jedno z najtrudniejszych, a zarazem najpoważniejszych zadań fizycznego wychowania w zakresie kształtowania pozytywnej postawy wobec ciała (Grabowski, 2000).
Nauczyciel wychowania fizycznego jako doradca młodzieży od spraw zdrowia, sprawności i estetyki ciała, a zarazem wzór osobowy do naśladowania, musi być przede wszystkim wiarygodny.

Wychowanie, jako przygotowanie młodych pokoleń do wzięcia na siebie odpowiedzialności za własne wybory, powinno polegać również, a nawet przede wszystkim, na osobistym doświadczaniu ich skutków. Dlatego stawianie zadań, wymagających od uczniów samodzielnych rozstrzygnięć i rokujących pomyślne rozwiązywanie, można uznać za najbardziej skuteczną metodę wychowania. Zwłaszcza wychowania do dbałości o ciało (Grabowski, 2000).

Jak ocenić własną pracę?

Każdy nauczyciel zastanawia się nad skutecznością swojej pracy. Chcąc mieć jasny obraz skuteczności procesu kształcenia i wychowania, nauczyciel powinien poszukiwać odpowiedzi na kilka podstawowych pytań:

  • Czy proces kształcenia przynosi efekty dydaktyczne, wychowawcze i organizacyjne?
  • Jakie są to efekty?
  • Czy są to wyniki zgodne z założeniami (celami)?
  • Czy obrane cele i zadania zapewniły uczniom wszechstronny rozwój psychofizyczny, społeczny i kulturowy?
  • Czy w pełni wykorzystane zostały warunki i środki oraz trafnie dobrane formy, sposoby i metody nauczania?

Kształtowanie i wspieranie zdrowego stylu życia uczniów opartego na aktywności fizycznej jest bardzo dużym wyzwaniem. Nauczyciele, wychowawcy i opiekunowie sami muszą być głęboko przekonani o tym, że codzienny ruch jest ważny i ma znaczący wpływ na wszystkie obszary zdrowia.

Zanim wybierze się program nauczania, należy przeprowadzić diagnozę potrzeb i możliwości. Poza opiniami lekarskimi dotyczącymi uczniów czy przeprowadzenia wśród nich testów sprawnościowych, dobór programu nauczania i jego elementów wymaga odpowiedzi na pytania:

  • Czego uczniowie oczekują od lekcji wychowania fizycznego?
  • Czego się obawiają?
  • Co lubią, a czego nie lubią na lekcjach?
  • Dlaczego niektóre lekcje są atrakcyjne, a inne nie?

W wyniku przeprowadzonej diagnozy nauczyciel powinien:

  • Rozpoznać możliwości uczniów (pozwoli to na dobór stawianych im celów);
  • Wiedzieć, czym uczniowie się interesują (ułatwi to dobór atrakcyjnych dla nich form aktywności);
  • Orientować się w ich osobistych celach i aspiracjach (uprości to ich realizację);
  • Poznać ich obawy. 

Diagnoza pozwoli na właściwe dobranie form aktywności stosowanych na zajęciach wychowania fizycznego. Powinno się uwzględniać zarówno formy bardziej, jak i mniej popularne. Takie działania utrwalają aktualne nawyki i popularyzują różnorodne formy aktywności. Trzeba pamiętać, że dobrze dobrany program musi uwzględniać preferencje uczniów. Przykładowo: zajęcia przy muzyce są bardziej atrakcyjne dla dziewcząt niż dla chłopców, którzy wolą zespołowe gry sportowe.

Ciekawym rozwiązaniem, pozwalającym na realizację zajęć dostosowanych do potrzeb i zainteresowań, są zajęcia wybierane przez uczniów. Uczniowie wybierają takie, w których...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy