Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nauczyciel WF w roli trenera

20 stycznia 2020

NR 41 (Styczeń 2020)

Podstawowe testy motoryczne w szkoleniu sportowym dzieci i młodzieży

118

Na przestrzeni wielu lat, w obszernej literaturze przedmiotu, spotykamy liczne prace dotyczące próby oceny sprawności fizycznej. Dotyczyły one zawodników, jak również osób nietrenujących. Badaniami objęto dzieci, młodzież oraz dorosłych. Przez wiele lat teoretycy i praktycy sportu próbowali zgłębić wiedzę na temat motoryki człowieka. Powstało dużo prac naukowych. Wyniki badań, z różnym skutkiem, próbowano aplikować do praktyki sportowej.

Motoryka jest jednym z podstawowych determinantów rezultatu sportowego. W jej skład wchodzą następujące zdolności motoryczne (ryc. 1):

  • koordynacja ruchowa,
  • siła,
  • skoczność,
  • szybkość,
  • wytrzymałość,
  • gibkość.

Należy podkreślić, iż wymienione powyżej zdolności motoryczne często funkcjonują współzależnie ze sobą i z innymi czynnikami warunkującymi rezultat sportowy w danej dyscyplinie sportu, czy konkurencji sportowej (Bora 2016). Warto o tym pamiętać, przygotowując program szkolenia sportowego dzieci i młodzieży, bez względu na ich poziom sportowy.

Stosowanie różnych prób (testów) jest niezbędną formą badania i monitorowania poziomu motoryki człowieka. W samym założeniu opiera się ono na testowaniu zdolności motorycznych, w prosty i dostępny sposób.

Każdy test powinien spełniać następujące warunki (ryc. 2).

  • Obiektywizm – ocena powinna być autonomiczna i wolna od subiektywizmu. Wymóg ten ma gwarantować uzyskanie jednorodnych wyników w próbach prowadzonych przez różne osoby.
  • Trafność – oznacza zgodność treści, które test mierzy z tym, co ma w założeniu mierzyć.
  • Rzetelność – informuje o stabilności wyników badań reali-
  • zowanych przez tę samą osobę, w określonych odstępach czasu.
  • Standaryzacja – sposób wykonania każdego testu winien być zawsze określony dokładną instrukcją, niepozostawiającą żadnych wątpliwości odnośnie interpretacji warunków jego przebiegu.
  • Normalizacja – pozwala na łatwą interpretację wyników tak, aby badany mógł dowiedzieć się, jaki prezentuje poziom sprawności fizycznej. 

Rycina 1. Składowe motoryki człowieka

Poniżej przedstawiono testy diagnozujące poziom poszczególnych zdolności motorycznych. Są one proste i łatwe do przeprowadzenia w szkoleniu sportowym dzieci i młodzieży, bez względu na dyscyplinę czy konkurencję sportową. Doboru testów dokonano na podstawie nie tylko dostępnej literatury, ale nade wszystko na podstawie obserwacji praktycznych oraz doświadczeń szkoleniowych.


Gibkość – skłon tułowia w przód w siadzie prostym

 Sprzęt
Odpowiedni przyrząd wraz ze skalą do odczytu wyników (Eurofit 1989). W przypadku braku ww. urządzenia, do przeprowadzenia testu wykorzystujemy ławeczkę gimnastyczną.
 

 Rycina 2. Podstawowe uwarunkowania testów motorycznych (Szopa 1992).

 

 

 Pomiar

  • Ustalany jest na podstawie najdalszej pozycji, jaką badany osiągnie końcami palców na wyznaczonej skali.
  • Wynik podawany jest z dokładnością do 1 punktu.

 

 Opis próby
P.w. – badany, bez obuwia, w siadzie prostym (pełny wyprost nóg w stawie kolanowym), stopy oparte o ścianę boczną skrzyni.

W dowolnym momencie wykonuje – wolno i stopniowo – skłon w przód, sięgając palcami jak najdalej, i utrzymuje tę pozycję ok. 2 sekund.

Próba wykonywana jest dwa razy.


 Wynik próby
Każdy wynik jest odczytywany z umieszczonej skali i zapisywany w karcie badań. Ostateczny rezultat to najdalsza uzyskana odległość skłonu.

 Uwagi
Próba jest nieważna, jeśli badany ugnie nogi w stawach kolanowych lub wykona tzw. skłon w przód z pogłębienie

 

Skoczność – skok w dal z miejsca z odbicia obunóż 


 Sprzęt

  • Materace (1–2 szt.).
  • Taśma miernicza (rozłożona wzdłuż zeskoczni).
  • Taśma samoprzylepna (wyznacza miejsce odbicia).

 Pomiar

  • Od linii odbicia do najbliższego śladu pozostawionego na zeskoczni (np. pięta).
  • Początek miejsca pomiaru („zero”) przykładany jest w miejscu odbicia, wynik odczytywany jest w miejscu lądowania.
  • Wynik podawany jest z dokładnością do 1 cm.

 Opis próby
P.w. – badany znajduje się pozycji stojącej, przed linią, przodem do kierunku odbicia. Nogi lekko ugięte, ustawione w rozkroku na szerokość bioder, ręce ustawione wzdłuż tułowia.
 

 W dowolnym momencie wykonuje odbicie obunóż ze wspomagającą pracą ramion. Lądowanie obunóż na materacu.
 

Próba wykonywana jest trzy razy, każdy wynik jest zapisywany.

 Wynik próby
Ostateczny rezultat to najdłuższa próba (skok).


 Uwagi
Próba jest nieważna, jeśli badany:

  • po wylądowaniu, podeprze się poza zeskocznią,
  • po wylądowaniu wróci w kierunku linii odbicia,
  • przekroczy miejsce odbicia.

 

 

Siła – rzut piłką lekarską w tył


 Sprzęt

  • Piłka lekarska.
  • Taśma miernicza (rozłożona w kierunku rzutu).
  • Taśma samoprzylepna (wyznacza miejsce rozpoczęcia rzutu – linię wyrzutu).

 Pomiar
Od linii wyrzutu do najbliższego śladu pozostawionego przez piłkę w polu rzutów.

Początek miejsca pomiaru („zero”) przykładany jest na linii wyrzutu, wynik odczytywany jest w miejscu lądowania piłki.

Wynik podawany jest z dokładnością do 10 cm.


Opis próby
P.w. – badany znajduje się przed linią, tyłem do kierunku rzutu. Nogi lekko ugięte, ustawione w rozkroku, na szerokość bioder. Piłka trzymana w rękach.

 

W dowolnym momencie wykonuje rzut w tył. W chwili kiedy piłka opuści RR badanego, może on przekroczyć linię wyrzutu.

Próba wykonywana jest trzy razy, każdy wynik jest zapisywany.


 Wynik próby
Ostateczny rezultat to najlepsza odległość.


 Uwagi

  • Próba jest nieważna, jeśli – badany przekroczy linię wyrzutu zanim piłka opuści RR, piłka lekarska wyląduje poza sektorem rzutu.
  • Ciężar piłki lekarskiej uzależniony jest m.in. od wieku, płci.

 

Szybkość – bieg na 30 metrów ze startu wysokiego 


 Sprzęt

  • Taśma miernicza (do odmierzenia długości dystansu).
  • Taśma samoprzylepna (do wyznaczenia linii startu i mety).
  • Stoper lub inny sprzęt (np. fotocela/fotokomórka) do pomiaru czasu.
  • Pachołki/znaczniki do oznaczenia odcinka testowego.

 Pomiar
Od postawienia nogi zakrocznej na podłożu do przecięcia barkami linii mety – stoper.

Automatyczne włączenie i I wersja wyłączenie aparatury – fotoce...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy