Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja WF z pomysłem

20 stycznia 2020

NR 41 (Styczeń 2020)

Prosty przepis na udane wyścigi rzędów

276

Uważam, że wyścigi rzędów powinny być nieodłączną częścią zajęć ruchowych. Mają pewną niepodważalną zaletę: nigdy nie znudzą się twoim uczniom. Dysponujesz nieograniczonymi możliwościami ich modyfikacji. Co więcej, dzieci uwielbiają rywalizację, a przeprowadzenie zajęć w formie wyścigów rzędów w niemal magiczny sposób tworzy prawdziwe igrzyska sportowe.

Podzielę się z Tobą moimi spostrzeżeniami dotyczącymi tej formy rywalizacji na zajęciach wychowania fizycznego. Z perspektywy dziecka (inaczej niż w przypadku dorosłych) głównym celem rywalizacji nie jest wbrew pozorom osiągnięcie jak najlepszego ostatecznego wyniku i najwyższej możliwej do zdobycia lokaty. To również ważne, ale dzieci potrafią jeszcze czerpać dużo radości podczas samego wyścigu. Pasjonujący i zajmujący jest sam fakt rywalizowania. Z łatwością dostrzeżesz te uśmiechy i dopingujące, pełne euforii i radości okrzyki. Drugim kluczowym elementem dającym im ogromną satysfakcję z udziału w wyścigach rzędów jest chwila tuż po zakończeniu samego wyścigu. Gdy emocje już nieco opadną po tym, jak ostatni zawodnik przekroczy linię mety, musisz przydzielić każdej z drużyn nagrodę. Dlaczego nie wspominam o najważniejszej z punktu widzenia dorosłych klasyfikacji końcowej? Z doświadczenia wiem, że dzieci traktują ją marginalnie. Wyjaśnię to niebawem. Niedopuszczalne jest natomiast, by po zakończonym wyścigu któraś drużyna nie otrzymała żadnej nagrody. Może to być choćby jeden punkt, który przyznasz drużynie zajmującej ostatnią lokatę. Jednak nie musi to być żadna skala punktowa. Tak naprawdę możesz zbudować swój system nagród w oparciu o cokolwiek, co przyjdzie Ci do głowy. Daj się ponieść wyobraźni.

Wiesz już, że najwięcej pozytywnych emocji dzieci doświadczają podczas samodzielnego wykonywania zadania, a także w czasie dopingowania koleżanek i kolegów z drużyny. Ważne, żebyś skupił się na zapewnieniu jak największego udziału właśnie tych momentów w ogólnym czasie trwania wyścigów rzędów. Sam moment wykonywania zadania stanowi dla dziecka czas rozładowania poziomu pobudzenia, które stopniowo narasta, gdy dopingując, czeka na swoją kolej. Organizowanie najlepszych wyścigów polega właśnie na odpowiednim kontrolowaniu i dopasowywaniu tej sinusoidy do charakterystyki uczniów. Jeżeli czas oczekiwania będzie zbyt długi, nie utrzymasz dzieci w miejscu, poziom emocji będzie zbyt wysoki. Jeżeli natomiast nie pozwolisz nagromadzić się pozytywnym emocjom – Twoje wyścigi rzędów zostaną przez dzieci uznane za nudne i mało angażujące. Wyczucie tej proporcji wymaga pewnej wprawy i znajomości swoich uczniów, jednak gwarantuję, że jeśli zaczniesz pod tym kątem obserwować dzieci siedzące w swoich rzędach, szybko się tego nauczysz.

Chciałbym się z Tobą podzielić ogólnymi zasadami organizowania wyścigów rzędów, które opisałem również w swojej książce:

POLECAMY

1). Zadanie musi być proste. Musisz pamiętać, że uczniowie będą starali się wykonać je jak najszybciej. Nie może ono być w związku z tym nazbyt złożone. Wówczas sprawiałoby wiele problemów. A im więcej problemów, tym więcej pokus do pójścia na skróty, a nawet oszukiwania. Takim podejściem ułatwiasz też swoje zadanie jako sędziego. Jeżeli w wymyślonym przez Ciebie zadaniu nie ma momentów, w których można wykonać coś inaczej – łatwiej, nie będziesz musiał pilnować kreatywnych uczniów. Jednak łatwe zadanie będzie oznaczało co innego dla uczniów z różnych klas.Liczebność drużyn nie powinna przekraczać 5 osób.Zasada ta jest ściśle związana z możliwością kontrolowania poziomu emocji u uczniów. Zbyt wielu uczniów w jednym rzędzie skutecznie zaburzy te relacje. W przypadku gdy nie będzie możliwe podzielenie uczniów na równoliczne zespoły – wyznacz osobę, która w mniej licznym rzędzie wykona zadanie jako pierwsza i ostatnia. Pamiętaj jedynie, żeby często zmieniać tę osobę w obrębie swojego rzędu. Znając uczniów, możesz również postarać się, by poziom sprawnościowy poszczególnych rzędów był zbliżony. Jednak to bardzo trudne zadanie. Jak sobie z nim poradzić w inny sposób, opiszę w punkcie szóstym.

2). Minimalizuj liczbę wykorzystywanych przyrządów. Sala sportowa zastawiona podczas wyścigów rzędów najbardziej wymyślnymi przyborami wygląda dobrze jedynie na fotografii. W praktyce to się nie sprawdzi. Oczywiście, gdy zdobędziesz doskonałe zdolności organizacyjne, możesz sobie pozwolić na odrobinę ekstrawagancji, ale nie pozwól, by zajmowała Wasz bezcenny czas na ściganie. Pamiętaj, że to jest dla dzieci największa wartość. A wyścigi organizujesz właśnie dla nich. Nie po to, by pochwalić się liczbą sprzętu, jaki umiesz wykorzystać. Uważam, że zamiast poświęcać czas na składanie i rozkładanie coraz to nowych przyborów, lepiej poświęcić go przed lekcją na zaplanowanie kreatywnego wykorzystania 2–3 różnych elementów. Nie więcej. Wówczas samo przeprowadzenie wyścigów będzie dla Ciebie czystą przyjemnością. Pamiętaj, że dysponując zwykłymi materacami i piłkami do siatkówki, możesz organizować najróżniejsze wyścigi nawet przez miesiąc. Dzieci jako zmianę traktują nawet najdrobniejszy element. A gdy przekonasz je, że to „fascynujące”, z największą przyjemnością rozegrają zupełnie „nowy” wyścig, gdzie identyczne zadanie jak poprzednio wykonają, trzymając piłkę lewą, a nie prawą ręką, albo obracając się dwa razy w lewo, zamiast raz w prawo. Uwierz, że tak właśnie jest. Jednak uwaga na pułapkę. Możesz zmienić dosłownie wszystko, ale gdy sam nie wierzysz, że wyścig jest ciekawy i nie porwiesz dzieci pokazem, usłyszysz jedynie „łeeeeeee… To już było!”. Mimo że nigdy „nie było”. Tak właśnie działa zasada numer 3.

 

Tabela 1. Przykłady zadań z wykorzystaniem piłek i materaca

Lp. Opis ćwiczenia Przybory
1. Piłka trzymana oburącz, bieg z okrążeniem znacznika, podanie piłki kolejnemu ćwiczącemu znaczniki, piłki
2. J.w. z różnymi rodzajami kozłowania znaczniki, piłki
3. Podskoki obunóż z piłką trzymaną nad głową do znacznika, powrót biegnąc  znaczniki, piłki
4. Podskoki obunóż z piłką trzymaną pomiędzy kolanami do znacznika, powrót biegnąc znaczniki, piłki
5. W marszu toczenie piłki pomiędzy nogami po ósemce do znacznika, powrót biegnąc znaczniki, piłki
6. Dwie piłki trzymane w rękach, bieg z okrążeniem znacznika, podanie piłki kolejnemu ćwiczącemu znaczniki, piłki
7. Pierwszy ćwiczący biegnie do znacznika i odkłada dwie piłki, wraca bez nich, kolejny ćwiczący przynosi piłki i podaje trzeciej osobie itd. znaczniki, piłki
8. W skłonie toczenie dwóch piłek po podłożu obok swoich nóg, aż do znacznika, chwyt piłek i powrót biegnąc znaczniki, piłki
9. Materac leży w połowie dystansu. Dobiegnięcie do materaca i obiegnięcie go zgodnie z ruchem wskazówek zegara, bieg do znacznika i powrót materac, znaczniki
10. Dobiegnięcie do materaca i przeturlanie się po jego całej długości, bieg do znacznika i powrót materac, znaczniki
11. Dobiegnięcie do materaca i przeczołganie się po jego całej długości, bieg do znacznika i powrót materac, znaczniki
12. Dobiegnięcie do materaca i przejście w podporze tyłem (pająk) po jego całej długości, bieg do znacznika i powrót materac, znaczniki
13. Podskoki jednonóż do materaca, na materacu zmiana nogi, podskoki jednonóż do znacznika, powrót biegnąc materac, znaczniki
14. Zadanie otwarte: materac leży obok końcowego znacznika. Każdy sposób spełniający zadany warunek jest dobry, uczniowie mogą podpatrywać innych albo wymyślać własne propozycje. Gdy dostrzeżesz nieprawidłowość, musisz szybko zwrócić uwagę uczniowi, by zmienił sposób przemieszczania. Dostarcz piłkę do materaca nie dotykając jej ani rękami, ani nogami. Gdy piłka dotknie materaca, chwyt i powrót biegiem materac, znaczniki, piłki
15. Dostarcz dwie piłki do materaca, nie dotykając w tym czasie stopą podłoża. Gdy piłka dotknie materaca, chwyt i powrót biegiem materac, znaczniki, piłki
16. Dostarcz piłkę do materaca, nie odrywając łopatek od podłoża. Gdy piłka dotknie materaca, chwyt i powrót biegiem materac, znaczniki, piłki


4). Stwórz zasady komunikacji z grupą. Jak wspomniałem w powyższym punkcie, efekt, jaki uzyskasz, prowadząc wyścigi rzędów, zależy w dużej mierze od tego, jak zaprezentujesz dzieciom swoje pomysły i czy uda Ci się je przekonać, że są świetne. Dopiero w drugiej kolejności, zależy od ich innowacyjności i obiektywnej atrakcyjności. Musisz wspólnie z nimi przeżywać te same emocje – doskonale się bawić i czerpać radość razem z nimi. O każdym kolejnym zadaniu opowiadaj co najmniej tak, jak o wynalezieniu koła. To Ty musisz przekonać swoich uczniów, że podskakiwanie z piłką będzie doskonałą zabawą. I tak właśnie będzie, gdy Ci się to uda. W ten sposób buduje się atrakcyjność wyścigów, a nie, jak mogłoby się początkowo wydawać pięknymi, nowymi, kolorowymi i licznymi przyborami. Czy w takim razie złożone z prostych zadań wyścigi mogą być wartościowe pod względem kształtowania zdolności motorycznych? Oczywiście! Kluczem jest ogromna liczba takich wyścigów, którą jesteś w stanie przeprowadzić w czasie jednych za...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy