Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja WF z pomysłem

6 września 2021

NR 50 (Wrzesień 2021)

Rekreacyjne formy aktywności fizycznej z różnych stron świata

0 78

Aktywność fizyczna i sport czerpią z szerokiego zakresu różnych form ruchu. Na lekcjach wychowania fizycznego staramy się pokazać przekrój różnych form ruchu. Często skupiamy się na najbardziej popularnych dyscyplinach i konkurencjach, ale czasami warto wyjść poza schemat i zaproponować nietypowe dyscypliny. Niektóre z nich przybierają formy rekreacyjne. Doskonale nadają się do wykorzystania podczas lekcji, jak również podczas lokalnych wydarzeń sportowych kierowanych do różnych grup odbiorców.

Wkręgach nauczycielskich i rodziców niezwiązanych z wychowaniem fizycznym słychać żarty odnoszące się do tego przedmiotu. Jednym z najpopularniejszych jest stosunek edukatorów do samych zajęć. Zamyka się on w stwierdzeniu, że lekcje wychowania fizycznego odbywają się na „macie” – macie piłkę i grajcie. Bez wątpienia jest to krzywdzące dla nauczycieli, zwłaszcza tych, którzy rzetelnie podchodzą do zajęć i przygotowują różne formy aktywności ruchowych. 

Gdyby jednak przyjąć założenie z powyższego powiedzenia i rzeczywiście przygotować zajęcia na zasadzie – macie i grajcie? Z tą jednak różnicą, że wśród zaproponowanych form nie byłoby popularnej piłki nożnej, siatkówki czy koszykówki, a mniej popularne aktywności. Ciekawa będzie reakcja uczniów, gdy wejdą na salę gimnastyczną lub pojawią się na szkolnym boisku, a tam zamiast piłek pojawią się np. dyski do frisbee lub pachołki do gry molkky. 

W artykule przedstawionych zostanie kilka form aktywności ruchowych, które mogą uczynić zajęcia bardziej atrakcyjnymi, nawet dla uczniów, którzy raczej stronią od lekcji wychowania fizycznego. Prezentacja poszczególnych form aktywności zostanie poprzedzona prezentacją zasad, które pozwolą wprowadzić te aktywności do programu nauczania. Nie będą to szczegółowe przepisy, a raczej reguły pozwalające szybko wprowadzić je na zajęciach. 

POLECAMY

Nie tylko sport – znaczenie rekreacji ruchowej 

Często zachwycamy się osiągnięciami wielkich mistrzów sportowych, jesteśmy pełni podziwu dla ich osiągnięć. Ten entuzjazm może przyczynić się do rozwoju konkretnych dyscyplin. Wystarczy sobie przypomnieć, jaki wpływ na skoki narciarskie miały wyczyny Adama Małysza czy medalowe zdobycze Ryszarda Szurkowskiego na rozwój kolarstwa. Warto zaznaczyć, że taki wpływ widać przede wszystkim w dyscyplinach, które nie zawsze pojawiają się wśród najpopularniejszych sportów. 

Pomimo, iż to sukcesy sportowe napędzają zainteresowanie ludzi aktywnością ruchową, to jednak nie możemy zapominać o całej gałęzi rekreacji ruchowej. To właśnie ona jest głównym elementem zdrowego stylu życia. Dzięki niej jesteśmy w stanie równoważyć braki ruchu spowodowane siedzącym trybem życia. Dzięki niej redukujemy poziom stresu i zapewniamy sobie minimalną porcję ruchu. Wreszcie to ona pozwala nam spotykać się z innymi i stawać do współzawodnictwa z lekkim sportowym zacięciem. 

Szerokie zalety rekreacji ruchowej w połączeniu z jej pozytywnym wpływem na całe społeczeństwo sprawiają, że powinna ona znaleźć odzwierciedlenie w programach nauczania. Dotyczy to nie tylko wychowania fizycznego, ale także innych przedmiotów. Jako edukatorzy w obszarze sprawności ruchowej powinniśmy pokazywać w trakcie lekcji takie formy zajęć ruchowych, które będą możliwe do wykonania przez naszych podopiecznych także po zakończeniu formalnej edukacji. Co jeszcze ważniejsze, powinny to być takie aktywności, które sprawią, że ludzie będą chcieli wyjść z domu i spędzić czas, nie tylko indywidualnie, ale także w większych grupach rodzinno-przyjacielskich. 

Coś dla unikających wychowania fizycznego

Rekreacyjne formy ruchu mogą przynieść jeszcze jedną ważną korzyść. Mogą zachęcić do udziału w lekcjach wychowania fizycznego osoby, które raczej stronią od ruchu. Zaletą tych form jest przesunięcie ciężaru z osiągnięcia jak najlepszego wyniku na rzecz dobrej zabawy. 

Dodatkowo, część z prezentowanych poniżej form aktywności ruchowej nie wymaga wybitnej sprawności fizycznej. Będzie to więc także doskonały przykład do wykonania pierwszego kroku w walce z chorobami cywilizacyjnymi. Często uczeń z nadwagą obawia się reakcji swoich rówieśników np. na wynik osiągnięty w biegu. W rekreacyjnych formach ruchu może stanąć ze swoimi rówieśnikami do równej rywalizacji, np. w grze w molkky bardziej liczy się celność i opanowanie niż sprawność ruchowa. 

Dzięki rekreacyjnym formom aktywności ruchowej będziemy w stanie pokazać, że każdy z nas jest przystosowany do uprawiania sportu. Może nie od razu na wyczynowym poziomie, ale w jego bardziej rekreacyjnej formie. Tym sportem wcale nie musi być piłka nożna czy koszykówka. 

Jak wprowadzić nowe aktywności

Radykalna zmiana podejścia do lekcji wychowania fizycznego i całkowite zrezygnowanie z popularnych form zajęć ruchowych, jak lekkoatletyka czy sporty zespołowe, na rzecz nowych form aktywności ruchowych może przynieść negatywne skutki. Możemy stracić entuzjazm uczniów, którzy preferują np. piłkę nożną czy siatkówkę. Dlatego wprowadzanie rekreacyjnych form ruchowych powinno się przeprowadzać stopniowo. 

Pierwszym i stosunkowo mało inwazyjnym sposobem będzie wprowadzenie nowych aktywności jako zajęcia dodatkowego. W przypadku sportów zespołowych przeważnie jednocześnie bierze udział w zajęciach ograniczona liczba osób (zwłaszcza gdy rozgrywany jest mecz), a pozostali uczniowie oczekują na swoją kolej. Zamiast biernie przyglądać się swoim grającym kolegom, mogą np. rozegrać spotkanie w cornhole. 
Powyższe rozwiązanie wiąże się z jednym kluczowym problemem – do przeprowadzenia zajęć dodatkowej formy aktywności potrzebne będzie miejsce. Dlatego dobrym pomysłem będzie wprowadzanie tych aktywności podczas zajęć na dworze. 

Drugim sposobem na wprowadzenie nowej formy aktywności będzie przygotowanie specjalnych zajęć. W ich trakcie pojawi się wyłącznie wprowadzana forma ruchu. Nauczyciel przedstawi zasady i zaprosi uczniów do rozgrywki. Z czasem może okazać się, że pojedyncze zajęcia przerodzą się w jeden tydzień w miesiącu (tydzień nowych aktywności), w którym pojawią się nietypowe konkurencje i od razu będą prezentowane we wszystkich klasach. 

Nowe formy aktywności można także wprowadzać podczas zajęć dodatkowych, np. w ramach SKS. Takie rozwiązanie zawęzi jednak grono potencjalnych odbiorców. Dlatego też warto zaprosić uczniów na popularną piłkę nożną na zajęcia dodatkowe, a nowe formy ruchu prezentować podczas zajęć dostępnych dla wszystkich. 

Kilka słów o zasadach 

Choć przestrzeganie przepisów, zwłaszcza w kontekście rywalizacji sportowej, jest konieczne, to warto zwrócić uwagę na jeden ważny aspekt. W przypadku aktywności rekreacyjnych mogą, a wręcz powinny obowiązywać uproszczone reguły. Nie ma powodu, by spinać się i przestrzegać bardzo szczegółowych zasad. W przypadku rekreacji ruchowej kluczowa jest dobra zabawa, a nie sztywne trzymanie się norm. 
Dla omawianych poniżej form aktywności wskazane zostaną najważniejsze zasady umożliwiające skuteczne przeprowadzenie aktywności. Nie ma powodu, by zagłębiać się w szczegóły. Artykuł ma przede wszystkim zachęcić do spróbowania czegoś nowego, a nie odstraszać zbiorem reguł. Z czasem, gdy uczniowie zainteresują się konkretną formą aktywności, będzie można im przekazać bardziej szczegółowe zasady. 

Rzuć i złap dysk – ultimate frisbee 

Będąc na wakacjach nad morzem, często możemy zauważyć, że w licznych sklepach z plażowym ekwipunkiem znajdują się okrągłe dyski, które mają umilić czas spędzany na plaży. Reguły zabawy są bardzo proste. Osoby rzucają do siebie nawzajem dysk i starają się go złapać. Podobne reguły towarzyszą grze ultimate frisbee. 

Ultimate frisbee – to bardzo dynamiczna gra zespołowa. Stanowi połączenie piłki nożnej i koszykówki z dużą dozą biegania. 

Pole gry stanowi prostokąt podobny do boiska do piłki nożnej. Zauważalną różnicą jest to, iż boisko do ultimate frisbee jest dwukrotnie węższe. Dobrym rozwiązaniem będzie także wykorzystanie do gry popularnych Orlików. Istnieje także możliwość grania na sali gimnastycznej. Wszystko zależy od ustaleń, jakie poczyni się przed rozpoczęciem gry. 

W rozgrywce biorą udział dwie siedmioosobowe drużyny. W warunkach rekreacyjnych liczbę tę można dowolnie modyfikować. 

Do gry wykorzystywany jest dysk, który należy umieścić w polu punktowym przeciwnika. W trakcie gry dysk nie może upaść na ziemię. Każdy kontakt dysku z podłożem kończy się jego utratą i przekazaniem drużynie przeciwnej. 

Ważną zasadą wyróżniającą ultimate frisbee spośród innych sportów jest teoretyczny brak sędziów. To zawodnicy sami pełnią tę rolę, rozstrzygając między sobą sporne sytuacje. W przypadku profesjonalnych rozgrywek rzadko dochodzi do zdarzeń, w których przeciwnicy nie są w stanie dojść do porozumienia. 

W grze ultimate frisbee punkt zdobywa się wtedy, gdy dostarczy się dysk w pole punktowe przeciwnika. Konieczne jest wrzucenie dysku w strefę punktową i jego złapanie przez kolegę z drużyny. W każdym innym przypadku, np. upuszczenie dysku w polu przed złapaniem go przez zawodnika, punkt nie zostaje zaliczony, a dysk przechodzi w posiadanie drużyny przeciwnej. 

Ważna reguła – z dyskiem nie wolno biegać! Dlatego też gra jest bardzo dynamiczna, a dysk często zmienia posiadacza. Ograniczona jest także możliwość kontaktu z przeciwnikiem, co czyni z gry sport o stosunkowo niskim stopniu ryzyka odniesienia kontuzji. Jest to szczególnie ważne, gdyż jest to jedna z niewielu drużynowych dyscyplin sportowych, która na poziomie mistrzowskim rozgrywana jest w zespołach mieszanych. 

Ultimate frisbee jest dyscypliną stosunkowo tanią do uprawiania. Aby rozpocząć przygodę z nią, wystarczy dysk, którego cena jest porównywalna z ceną piłki do koszykówki. Pozostałe niezbędne akcesoria, czyli buty, koszulki i spodenki, i tak uczniowie posiadają. 

Ultimate frisbee to dyscyplina wywodząca się ze Stanów Zjednoczonych. To właśnie tam pod koniec lat 60. XX wieku zostały sformułowane pierwsze zasady gry. Przez długi czas była to dyscyplina wybitnie rekreacyjna. Dopiero w 2012 r. powstała (również w USA) pierwsza profesjonalna drużyna. Dzięki swoim walorom gra zyskała fanów praktycznie na wszystkich kontynentach. Najbardziej utytułowaną drużyną jest zespół Stanów Zjednoczonych, choć w ostatnich latach po piętach depczą im także reprezentanci Australii, Nowej Zelandii czy Japonii. Wśród europejskich nacji prym wiodą Skandynawowie (Finowie, Szwedzi), a także Niemcy i Brytyjczycy. 

Skandynawia rekreacją stoi – gra molkky

Opracowania naukowe poświęcone aktywności fizycznej i zdrowemu stylowi życia pełne są przykładów z północnej Europy. Szwedzi, Norwegowie, Finowie stanowią dla innych krajów przykład tego, jak można prowadzić skuteczne programy prozdrowotne. 

Z pewnością jedną z najważniejszych zasad jest ta, że nie ma złej pogody na spacer, są tylko źle dobrane ubrania. To dlatego Skandynawowie nie tylko doskonale radzą sobie w różnych dyscyplinach sportowych (nie tylko zimowych), ale także są doskonale przystosowani do radzenia sobie z trudnymi warunkami atmosferycznymi. 

W krajach północnej Europy na zwykłych stadionach miejskich czy przyszkolnych boiskach mnóstwo jest dzieci, młodzieży i osób dorosłych. Obiekty są otwarte dla wszystkich, co przyczynia się do kreowania nowych form aktywności ruchowej. Często w ramach nowych form łączy się różne dziedziny życia i nauki. Jedną z tak powstałych gier jest molkky. 

Gra jest doskonałą formą spędzenia czasu dla osób w każdym wieku. Jest połączeniem kręgli i matematyki. Powstała na bazie zasad kilkusetletniej gry kyykka, która trafiła do Finlandii wraz z ludem Karelów, którzy uciekali przed wojną domową. 

Aby rozegrać partię gry molkky, potrzebujemy specjalnego zestawu składającego się z: 12 kręgli ponumerowanych od 1 do 12, drewnianego zbijaka, liny do wyznaczania miejsca rzutu oraz pudełka do przechowywania wszystkich rzeczy razem. Warto także przygotować notes i ołówek do zapisywania wyników. 

Sama gra jest genialna w swojej prostocie i właśnie to czyni z niej atrakcyjną formę spędzania czasu. W pierwszym etapie gry ustawia się drewniane kręgle i wyznacza miejsce, z którego będziemy rzucać. Ustawienie kręgli jest określone w zasadach. Następnie uczestnicy rozgrywki na zmianę wykonują rzuty i zbijają kręgle. Celem gry jest zbicie kręgli o sumie oczek równej 50. Ten, kto dokona tego jako pierwszy, wygrywa. Nie byłoby w tym nic trudnego, gdyby nie fakt, iż każde przekroczenie 50, choćby o 1 punkt, redukuje liczbę punktów do 25. Istotne jest także to, że 3-krotne nietrafienie w kręgle powoduje, że zawodnik zostaje wyeliminowany z rozgrywki. 

Po każdorazowym przewróceniu kręgla stawia się go w miejscu, w którym się zatrzymał. Biorąc pod uwagę i...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy