Dołącz do czytelników
Brak wyników

Edukacja prozdrowotna

20 stycznia 2020

NR 41 (Styczeń 2020)

Węglowodany – fakty i mity
„Czy jadąc na wakacje, nie tankujesz wcześniej samochodu?”

118

Szukając analogii pomiędzy samochodem a organizmem ludzkim, można śmiało powiedzieć, że pożywienie, jakie dostarczamy do naszego organizmu, to nasze naturalne paliwo. Jeśli będzie ono słabej jakości, to nasze auto (organizm) nie będzie działać efektywnie i prawidłowo. Złe żywienie przekłada się na gorszą wydolność, siłę czy szybkość. 

Zła sława węglowodanów


Ostatnim, dość popularnym trendem jest „obwinianie” węglowodanów za otyłość i problemy z wagą. Węglowodany zostały okrzyknięte jednymi z głównych makroskładników, które powodują przyrost masy. Część ludzi ulegając modzie, trendom czy plotkom, rezygnuje z umieszczania węglowodanów w swojej diecie, co zdecydowanie nie sprzyja prawidłowemu funkcjonowaniu organizmu. Tymczasem węglowodany stanowią podstawę piramidy żywienia w większości sportów. Jest to wynik wielu ról, jakie pełnią, gdyż poza dostarczeniem energii do mięśni, wspomagają bieżące procesy rozwojowe, psychiczne. Oczywistą sprawą jest, że nadmierne spożycie węglowodanów może być przyczyną otyłości, ale podobnie będzie z nadwyżką energii z białek czy tłuszczów. Kluczową sprawą będzie odpowiednie dobieranie źródeł węglowodanów. 


Kluczowość węglowodanów

  • niezbędny substrat energetyczny do funkcjonowania organizmu,
  • najłatwiejsze źródło energii,
  • najefektywniejsze źródło energii,
  • utrzymanie ciepłoty ciała,
  • wpływ na prawidłowe funkcjonowanie narządów wew-
  • nętrznych,
  • kluczowe do wykonywania pracy fizycznej,
  • odpowiednie działanie mózgu. 

Fakty i mity

Mit: nie jem śniadania rano, bo nie jestem głodny. Wystarczy, jak zjem śniadanie w szkole. 

Fakt: pomijanie śniadania wiąże się z gorszym działaniem w ciągu dnia, jak również zmniejszeniem tempa metabolizmu i mniej efektywnym działaniem mózgu. Pierwszy posiłek powinien zawierać węglowodany w towarzystwie białek i zdrowych tłuszczów. Zastrzyk energii dla mózgu pozwoli organizmowi funkcjonować na najwyższych obrotach w sferze psychicznej i fizycznej. Oczywiście popularna owsianka będzie świetnym wyborem, ugotowana na wodzie/mleku z dodatkami w postaci bakalii i owoców. Zdecydowanie gorszy start zapewni nam miska gotowych, przetworzonych płatków z dużą ilością cukru. 

Mit: trening można zrobić na czczo.

Fakt: rezygnacja z porannego posiłku może doprowadzić do dużego obniżenia poziomu cukru we krwi (hipoglikemia), a sam trenujący po okresie postu (sen) nie będzie w stanie efektywnie pracować na zajęciach treningowych. Brak siły i gorsze
działanie to efekt pomijania posiłku przed treningiem. Specyfika uprawianego sportu (pływanie, piłka nożna, gimnastyka, koszykówka) powoduje, że do każdego sportowca należy podejść indywidualnie, biorąc pod uwagę jego liczbę jednostek
treningowych, plan dnia i zapotrzebowanie kaloryczne. Inne zapotrzebowanie będzie miał pływak spędzający 10–15 godzin tygodniowo w basenie niż piłkarz trenujący 3 razy w tygodniu i okazjonalnie grający mecz w co drugi weekend. 

Mit: owoce należy spożywać tylko w pierwszej połowie dnia.

Fakt: współczesna piramida dość jasno określa udział owoców w diecie. Stanowią one wspólnie z warzywami jej fundament (zaraz po aktywności fizycznej). To nieco zaburza układ, jaki powinien funkcjonować pomiędzy warzywami a owocami. Proporcje pomiędzy nimi powinny być na poziomie: 4 porcje warzyw do 1 porcji owoców. O ile nie da się przesadzić z warzywami, o tyle owoce zawierają sporo cukru, zwłaszcza fru...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy