Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja WF z pomysłem

20 stycznia 2022

NR 52 (Styczeń 2022)

21 kreatywnych gier i zabaw z wykorzystaniem śniegu

0 332

Definicja zdrowia zamieszczona w programie „Zdrowie dla wszystkich” wyjaśnia, iż „zdrowie jest wartością, dzięki której jednostka czy grupa mogą z jednej strony realizować swoje aspiracje i potrzebę satysfakcji, a z drugiej strony radzić sobie ze środowiskiem” (Kuński, 2000). Podejmowana systematycznie aktywność fizyczna (ruchowa) w istotny sposób wpływa zatem na zachowanie, a także polepszanie (wzmacnianie) zdrowia człowieka.

Rozpowszechniona jest teza, że „walka i wysiłek fizyczny zmuszające organizm do wyładowania energii i w ogóle pewien poziom przeciwności są konieczne dla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania ustroju”. Różnorodne motywacje do podejmowania aktywności fizycznej stanowią główny czynnik utrzymujący każdą komórkę przy życiu. Aktywność fizyczna, oprócz pozytywnego wpływu na rozwój ciała i wydolności fizycznej, zwiększa również zdolność do pracy umysłowej, a także wzmacnia układ nerwowy. Dzięki systematycznym ćwiczeniom i treningowi ludzki organizm lepiej znosi stany napięcia nerwowego oraz stres, a także przyczynia się to do szybszego ustąpienia złego samopoczucia i kompleksów (Osiński, 1996). Jest to szczególnie istotne w czasach, w których przyszło nam żyć. Pandemia nie nastraja optymistycznie – żyjemy w ciągłym stresie, martwimy się o zdrowie nasze i naszych bliskich. Aktywność ruchowa pozwala choć na chwile zapomnieć o wszelkich przeciwnościach.

Trening zdrowotny oddziałuje zatem pozytywnie na sferę zdrowia psychicznego. Pod wpływem wysiłku fizycznego wydzielają się w organizmie między innymi endorfiny i enkefaliny, które oprócz pozytywnego uzależniania od aktywności fizycznej, poprawiają w sposób naturalny samopoczucie, a także zwiększają tolerancję organizmu na stres. 

Wiktor Dega dostrzega, iż „ruch jako lek nie ma substancji ani opakowania, a substancją tego leku jest pomysł zrodzony z nauki i doświadczenia. Przekazanie go choremu wraz z osobowością i sercem czyni ten lek niezastąpionym” (Starosta, 1995). 

Podczas pandemii uczniowie polskich szkół znaleźli się w niezwykle trudnej sytuacji. Nauka zdalna i związana z tym wielogodzinna nauka przed monitorami komputerów i wymuszona pozycja siedząca niekorzystnie wpływają na funkcjonowanie organizmu człowieka.

Ruch i ćwiczenia fizyczne, stanowiące bodźce naturalne, wywierają wpływ na cały ustrój – na czynności wszystkich narządów. Profilaktyczne stosowanie ćwiczeń fizycznych nie dopuszcza do występowania większych zniekształceń i zapobiega pojawieniu się bólów kręgosłupa wywołanych przedwczesnym powstawaniem zmian zwyrodnieniowych. 

Zadaniem profilaktyki jest zatem kształtowanie umiejętności i nawyku dbania o właściwą postawę ciała dzięki regularnie podejmowanej aktywności ruchowej. Jest to bardzo ważne, ponieważ liczba osób cierpiących na bóle kręgosłupa wzrasta w bardzo szybkim tempie, a także dość szybko obniża się wiek pow-
stawania dolegliwości bólowych ze strony kręgosłupa.

W aspekcie chorób cywilizacyjnych najkorzystniejsze efekty zdrowotne przypisuje się aktywności fizycznej o charakterze wytrzymałościowym z elementami grawitacyjnymi. Wysiłek fizyczny o charakterze wytrzymałościowym jest istotny w profilaktyce choroby niedokrwiennej serca [...]. Aktywność fizyczna o charakterze aerobowym modyfikuje profil lipidowy – dochodzi do podwyższenia frakcji HDL cholesterolu, obniżenia zaś frakcji LDL cholesterolu oraz obniżenia stężenia trójglicerydów. Ponadto efekty aktywności fizycznej o charakterze wytrzymałościowym prowadzą do usprawnienia systemu immunologicznego (Lwow, Milewicz, 2004).
Poprawa kondycji dzieci i młodzieży oraz upowszechnianie aktywności fizycznej to jedno z priorytetowych zadań stawianych przez Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu. 

Zdaniem szefa resortu kultury i sportu wyzwaniem współczesnego świata w czasie pandemii jest ożywienie młodego pokolenia oraz walka ze skutkami sedenteryjnego trybu życia (bierności ruchowej), takimi jak np. otyłość dzieci i młodzieży czy depresja.

Troska o kondycję fizyczną powinna być dla młodych ludzi czymś naturalnym. Należy uczynić wszystko, by zastąpić kontakt wirtualny kontaktem w realnym, rzeczywistym świecie. Zapewnia to m.in. zorganizowana aktywność fizyczna na świeżym powietrzu. Zajęcia ruchowe w terenie otwartym minimalizują ryzyko zakażenia wirusem. 

Zima to przepiękna pora roku, którą uwielbiają dzieci – one cenią sobie wypoczynek i aktywność na świeżym powietrzu. Ograniczenie aktywności fizycznej w okresie zimowym przyczynia się do obniżenia ogólnej sprawności fizycznej i wydolności fizycznej organizmu, a wówczas niewiele trzeba, aby pojawiło sie przemęczenie. W celu zminimalizowania szans wystąpienia powyższych stanów należy w zdecydowany sposób zająć się odnową sił biologicznych organizmu.

Wszystkie formy ruchu prowadzone w otwartej przestrzeni wywierają bardzo korzystny wpływ na zdrowie człowieka. Ruch na świeżym powietrzu zwiększa i pogłębia wentylację płuc, pobudzając tym samym procesy przemiany materii, zwiększa apetyt (Bondarowicz, Staniszewski, 2003).

Niezwykle popularną formą aktywnego spędzania czasu wolnego są spacery. Piesze wędrówki rodziców i dzieci oraz spacery podczas lekcji wychowania fizycznego nie generują kosztów, służą natomiast zdrowiu i przyczyniają się do poprawy kondycji fizycznej. 

Racjonalne wykorzystywanie czasu wolnego stało się ważnym elementem w życiu współczesnego człowieka. Nie jest to jednak łatwe zadanie. Gwałtowny rozwój cywilizacji pociągnął za sobą zasadnicze zmiany w sposobie i stylu życia ludzi. Nieustanny stres, do którego niewątpliwe przyczynia się pandemia, niewłaściwe odżywianie, przy małych dawkach ruchu, coraz częściej pociągają za sobą ryzyko chorób cywilizacyjnych, takich jak: choroby układu krążenia, otyłość (której konsekwencją jest cukrzyca) itd. Dodatkowym problemem jest nieustające napięcie nerwowe i wszelkie choroby o podłożu psychicznym (depresje, stany lękowe itp.), do których niewątpliwie przyczynia się też pandemia koronawirusa.

Obecny tryb życia zmusza człowieka do racjonalnego korzystania z czasu wolnego. Człowiek musi zniwelować wyczerpanie i znużenie powstałe podczas pracy (również pracy zdalnej), aby tym samym zapewnić właściwą pracę całego ustroju. Dlatego też aktywny wypoczynek w czasie wolnym nabiera w tym momencie szczególnego znaczenia. To właśnie on nie dopuszcza do wystąpienia ujemnych skutków życia we współczesnym świecie, takich jak na przykład napięcia nerwowe. Ponadto służy wszechstronnemu rozwojowi osobowości. Czynne spędzanie czasu wolnego wymaga jednak, oprócz zdrowia, również energii, odporności fizycznej oraz psychicznej, a także ukształtowania potrzeb i nawyków kulturowych.

Aby człowiek pragnął podjąć jakiekolwiek działanie w czasie wolnym od obowiązkowych zajęć, musi pojawić się tzw. napięcie motywacyjne, czyli specyficzny stan pobudzenia, który w świadomości rejestrowany jest jako chęć zrobienia czegoś, podjęcia mniej lub bardziej konkretnej czynności. Człowiek podejmuje się wykonania danej czynności jedynie wtedy, gdy uznaje daną czynność za użyteczną oraz możliwą do osiągnięcia. Im silniej człowiek jest zmotywowany do zaspokojenia potrzeby, tym z większą energią podejmie określone działanie (Przetacznikowa, Makiełło-Jarża, 1982).

Szanowni Państwo, należy uświadomić sobie, że przyszło nam żyć w bardzo trudnych, niepewnych czasach. Młodzi ludzie mnóstwo czasu spędzają przed komputerem, co z pewnością przyniesie długofalowe niekorzystne skutki dla ich zdrowia – zarówno fizycznego, jak i psychicznego. Potrzebne jest zatem wielkie zaangażowanie z naszej strony. Jednym z najważniejszych zadań wychowawczych jest przyzwyczajenie dziecka do spędzania czasu wolnego na świeżym powietrzu bez względu na warunki atmosferyczne. Jest to nieoceniony sposób hartowania organizmu. 

W mojej pracy zaprezentuję wybrane gry i zabawy ruchowe prowadzone w grupach w okresie zimowym. Są to ćwiczenia, które mogą być wykonywane zarówno na boiskach ośnieżonych, jak i nieośnieżonych, gry i zabawy z wykorzystaniem sanek, jak również gry i zabawy na łyżwach.

Zaproponowane gry i zabawy można wykorzystać zarówno podczas lekcji wychowania fizycznego na boiskach szkolnych, jak i podczas spotkań z przyjaciółmi na osiedlowych skwerach czy też podczas spaceru z rodzicami w zimowe popołudnia.

POLECAMY

16 GIER I ZABAW NA BOISKU OŚNIEŻONYM ORAZ NIEOŚNIEŻONYM

1. Berek w kole
Miejsce: Boisko szkolne, na którym ćwiczący tworzą koło.
Uczestnicy i ich ustawienie: W grze biorą udział dwie drużyny o równej liczbie zawodników. Jedna z drużyn (wyznaczona przez prowadzącego) zajmuje miejsce w środku koła, druga natomiast na jego obwodzie.
Przebieg gry: Na sygnał prowadzącego zawodnicy obu drużyn starają się dotknąć kolegę dłonią w dowolne miejsce na ciele, z wyłączeniem głowy. Podczas gry jej uczestnicy nie mogą przekraczać linii koła. Za każdego złapanego zawodnika drużyna przeciwna otrzymuje 
1 punkt. Czas gry wynosi 2 minuty. Po tym czasie następuje zmiana ustawienia zawodników poszczególnych drużyn. Wygrywa drużyna, która złapie większą ilość zawodników w obydwu rozgrywkach.

2. Wyścig po okręgu 
Miejsce: Boisko wąskie i długie.
Przybory: Szarfy dla identyfikacji drużyn.
Uczestnicy i ich ustawienie: Dwie drużyny o równej liczbie zawodników ustawione są w rzędach obok siebie, tworząc z przeciwnikiem pary. Nauczyciel podaje numer każdej drużyny.
Przebieg wyścigu: Na sygnał prowadzącego ćwiczący rozpoczynają bieg do przodu w wolnym tempie, równając się w parach. Prowadzący co pewien czas wywołuje dowolny numer. Zawodnicy z wywołanej pary starają się biegiem, na zewnątrz rzędów, w jak najkrótszym czasie zająć miejsce na początku biegnącej kolumny. Osoba z pary, która jako pierwsza dobiegnie na początek kolumny, zdobywa punkt dla swojej drużyny. Prowadzący wywołuje numery losowo, aby wszystkie drużyny były w stałej gotowości do biegu. Czas trwania wyścigu wynosi 3 minuty. Wygrywa drużyna, która zdobędzie większą liczbę punktów.

3. Berek z piłką
Miejsce: Boisko szkolne o wymiarach boiska do siatkówki.
Przybory: Piłka do siatkówki lub do piłki ręcznej.
Uczestnicy i ich ustawienie: W grze bierze udział dowolna liczba ćwiczących, którzy ustawiają się w tzw. „rozsypce” na całym boisku. Osoba wyznaczona przez prowadzącego otrzymuje status berka i posiada piłkę.
Przebieg gry: Zabawa rozpoczyna się na sygnał prowadzącego. Wszyscy ćwiczący uciekają przed berkiem. Złapanie następuje poprzez dotknięcie piłką w podudzie (dowolne miejsce od kostki do kolana). Dotknięcie w inne miejsce od ustalonego nie powoduje zdobycia punktu. Uczniowie nie mogą rzucać piłką. Czas trwania zabawy wynosi 3 minuty. Paradoksalnie – zwycięzcami są zawodnicy bez punktów.

4. Zdobądź „łup” (szarfę)
Miejsce: Boisko lub inny płaski teren, na którym prowadzący wyznacza koła (średnica 2 m), w ilości zależnej od liczby ćwiczących. Jedno koło na pięć ćwiczących osób.
Przybory: Szarfy.
Uczestnicy i ich ustawienie: Drogą losowania prowadzący do każdego koła wyznacza osobę będącą w posiadaniu szarfy (wkłada ją w spodnie, tak aby na zewnątrz wystawała większa część szarfy). Pozostałych uczestników zabawy dzielimy na równe grupy i ustawiamy na obwodach kół. 
Przebieg gry: Na znak prowadzącego osoby znajdujące się na obwodzie koła starają się odebrać szarfę ćwiczącemu znajdującemu się w środku. Uczestnicy zabawy starający się zdobyć „łup” nie mogą wchodzić do środka koła. Zadaniem osoby z szarfą jest dotknięcie osób znajdujących się na zewnątrz (może ona jedną nogą wyjść poza koło). Kto wyciągnie szarfę i nie zostanie jednocześnie dotknięty, zamienia się miejscem z osobą w środku koła. Jeśli jakaś osoba zostanie dotknięta przez zawodnika z szarfą, staje w bezruchu i czeka, aż zostaną złapani kolejni zawodnicy. Zabawa trwa 3 minuty. Zwyciężają zawodnicy, którzy dotknęli 3 osoby znajdujące się na zewnątrz i nie utracili szarfy. 

5. Mistrzowie rzutów
Miejsce: Boisko lub inny płaski teren z zaznaczoną linią startu (linią rzutów).
Przybory: Własnoręcznie wykonane śnieżki.
Uczestnicy i ich ustawienie: W zabawie uczestniczy dowolna liczba zawodników, którzy ustawiają się obok siebie na linii startu. Każdy uczestnik zabawy ma do dyspozycji dwie własnoręcznie wykonane śnieżki.
Przebieg gry: Na sygnał nauczyciela wszyscy ćwiczący wykonują rzut śnieżką (prawą ręką) na odległość, po czym dobiegają do miejsca upadku śnieżki i wykonują kolejny rzut na odległość – tym razem lewą ręką i również dobiegają do miejsca upadku śnieżki. Wygrywa osoba, która po drugim rzucie stoi najdalej od linii startu (linii rzutu). Zabawę powtarzamy 4–5 razy. Jeśli zaistnieje taka konieczność, uczniowie lepią dla siebie kolejne śnieżki.

6. Berek ze śnieżnymi kulami
Miejsce: Boisko lub inny płaski teren ograniczony liniami (długość i szerokość boiska zbliżona do wymiarów boiska do koszykówki).
Przybory: Szarfy, śnieżki wykonane przez ćwiczących.
Uczestnicy i ich ustawienie: W zabawie uczestniczy dowolna liczba zawodników, którzy ustawiają się w rozsypce na całym boisku. Prowadzący wyznacza „berka”, który zakłada szarfę. Pozostali uczestnicy zabawy trzymają szarfy w rękach.
Przebieg gry: Na sygnał nauczyciela berek rozpoczyna pościg za pozostałymi uczestnikami zabawy. Zadaniem berka jest trafienie śnieżką uciekającej osoby. Liczą się tylko trafienia w nogę. Złapana osoba staje się berkiem i zakłada szarfę. W momencie gdy liczba „berków” wzrośnie do 4, reguły zabawy ulegają modyfikacji – „berek” może wykonać maksymalnie 3 kroki i rzucać z większej odległości. Wygrywa zawodnik trafiony przez „berka” jako ostatni. Zabawę powtarzamy 2 razy. 

7. Wyścig śniegowych kul
Miejsce: Boisko lub inny płaski teren ograniczony liniami (linia startu i mety – 10 m).
Przybory: Kule śniegowe stworzone przez ćwiczących.
Uczestnicy i ich ustawienie: W grze uczestniczą cztery zespoły z identyczną liczbą zawodników. Ćwiczący w poszczególnych zespołach ustawiają się w rzędach przed linią startu. Każda drużyna ma do dyspozycji własnoręcznie wykonaną dużą kulę śniegową. Prowadzący zwraca uwagę na to, aby wielkość kul w zespołach była bardzo zbliżona. Ćwiczący poruszają się na odcinku 10 m. Na wysokości 10 m prowadzący wbija w śnieg chorągiewki lub tworzy zagłębienia, do których zawodnicy wkładają swoje kule śniegowe.
Przebieg gry: Pierwsi zawodnicy z rzędów są w posiadaniu kul śniegowych. Na sygnał prowadzącego rozpoczynają bieg. Na półmetku, na wysokości 10 m, w wyznaczonym miejscu pozostawiają kule śniegowe i wracają na koniec swoich rzędów. Drudzy zawodnicy biegną w kierunku kul śniegowych, chwytają je i przekazują kolejnemu ćwiczącemu z rzędu. Trzeci zawodnicy z rzędów biegną z kulami śniegowymi i pozostawiają je na półmetku itd. Zabawa toczy się do momentu, gdy pierwsi zawodnicy z poszczególnych rzędów znajdą się na linii startu/mety z kulami śniegowymi. Prowadzący ustala wykonanie 4 serii wyścigu. Wygrywa drużyna, która więcej razy ukończyła wyścig jako pierwsza.

8. Śnieżkowy zbijany 
Miejsce: Boisko lub inny płaski teren wielkością zbliżony do boiska do siatkówki.
Przybory: Śnieżki wykonane własnoręcznie przez ćwiczących.
Uczestnicy i ich ustawienie: W grze uczestniczą dwa zespoły z identyczną liczbą zawodników. Prowadzący wyznacza osoby zbijające w poszczególnych zespołach. Każdy zespół ma do wykorzystania 20 śnieżek. Uczniowie ustawieni w rozsypce na swoich połowach boiska.
Przebieg gry: Zadaniem zawodników z drużyny A jest zbicie jak największej liczby zawodników drużyny B i odwrotnie. Zbijać mogą zarówno osoby z pola gry, jak i osoby („matki”) za liniami końcowymi. Każda drużyna ma do wykorzystania 20 kulek śniegowych. Wygrywa drużyna, której uda się zbić większą liczbę zawodników z drużyny przeciwnej, mając do dyspozycji 20 śnieżek. Zabawę powtarzamy 2 razy.

9. Rzut do bałwana
Miejsce: Boisko lub inny płaski teren z wyznaczonymi dwiema liniami rzutów oddalonymi od siebie o 10 m.
Przybory: Śnieżki wykonane własnoręcznie przez ćwiczących.
Uczestnicy i ich ustawienie: Ćwiczący dzielą się na trzy grupy. Każda grupa lepi jedną kulę. Następnie z 3 kul formowany jest bałwan.
Przebieg gry: Prowadzący wyznacza linie w odległości ok. 10 m od bałwana – z jednej i z drugiej jego strony. Na sygnał prowadzącego uczniowie podzieleni na dwa zespoły rozpoczynają ostrzał bałwana. Każdy uczestnik zabawy ma do wykorzystania 6 kul śniegowych. Aby uniknąć trafienia, zawodnicy mogą wykonać po 3 kroki w lewą lub w prawą stronę. Rzuty wykonywane są sprzed linii rzutów. Za każde trafienie bałwana zawodnik otrzymuje 1 punkt. Wygrywa drużyna, która więcej razy trafi w bałwana. Zabawę powtarzamy 2 razy.

10. Wyścig psich zaprzęgów
Miejsce: Boisko o wymiarach jak do siatkówki lub inny płaski teren z wyznaczoną linią startu.
Przybory: 5 dużych kul śniegowych (na jedną drużynę) wykonanych własnoręcznie przez ćwiczących.
Uczestnicy i ich ustawienie: W wyścigu biorą udział 3 drużyny o równej liczbie zawodników, które ustawiają się w rzędach przed linią startu. W poszczególnych drużynach ćwiczący trzymają się za biodra, tworząc zaprzęg. Przed każdą drużyną w odstępach 4 metrów układa się 5 kul śniegowych.
Przebieg gry: Na sygnał prowadzącego zaprzęgi omijają slalomem 4 kule śniegowe, okrążają piątą i w drodze powrotnej również slalomem wracają na linię startu. Wygrywa zaprzęg, który nie rozdzieli się po drodze i nie dotknie żadnej śniegowej kuli. Jeśli wszystkie drużyny ustrzegą się przed popełnieniem błędów lub popełnią ich tyle samo, wówczas wygrywa drużyna, która szybciej wróci na linię startu.

11. Konstruktor
Miejsce: Boisko o wymiarach jak do siatkówki lub inny płaski teren.
Przybory: Zbędne.
Uczestnicy i ich ustawienie: W zabawie bierze udział dowolna ilość drużyn 5-osobowych. Drużyny ustawione w dowolnym miejscu na boisku.
Przebieg gry: Na sygnał prowadzącego poszczególne drużyny rozpoczynają budowanie śnieżnych górek. Czas zabawy wynosi 3 minuty. Wygrywa drużyna, która w wyznaczonym czasie zbuduje większą górkę.

12. Mistrz strzałów
Miejsce: Boisko o wymiarach jak do siatkówki lub inny płaski teren.
Przybory: Kulki śniegowe ulepione własnoręcznie przez ćwiczących.
Uczestnicy i ich ustawienie: W zabawie bierze udział dowolna ilość drużyn 5-osobowych. Każda z drużyn ustawia się w odległości 10 m od stworzonej przez siebie śniegowej górki. Każda drużyna ma do wykorzystania 5 kulek śniegowych.
Przebieg gry: Na sygnał prowadzącego poszczególne drużyny rozpoczynają ostrzał swoich śnieżnych górek. Uczniowie wykonują 3 serie rzutów. Wygrywa drużyna, która najwięcej razy (w 3 seriach) trafi w śnieżną górkę. 

13. Prześcignij śnieżkę
Miejsce: Boisko o wymiarach jak do siatkówki...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy