Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja WF z pomysłem

28 września 2022

NR 57 (Wrzesień 2022)

Lekcja wychowania fizycznego na świeżym powietrzu z propozycjami ciekawych gier i zabaw

0 202

Ciepła i ładna pogoda oraz wysokie temperatury to czynniki zachęcające nas do opuszczenia wraz z uczniami sal gimnastycznych i spędzenia interesujących oraz aktywnych lekcji wychowania fizycznego na świeżym powietrzu. Warto skorzystać z ostatnich ciepłych dni i przeprowadzić lekcję WF w przyjaznych okolicznościach natury z wykorzystaniem różnych gier i zabaw.

Las jest dla dzieci szczególnym miejscem, gdzie możemy oddziaływać na wszystkie zmysły. Zmienne środowisko naturalne, które niewątpliwie możemy tam znaleźć, oferuje szereg możliwości. Las sam w sobie oferuje dzieciom różnego rodzaju podłoże do poruszania się, pozwala odkrywać nową roślinność, zaobserwować zwierzęta w ich naturalnym środowisku. Jest to także miejsce wspierające koncentrację, a przede wszystkim pozwala na rozwijanie wyobraźni oraz fantazji. Udając się z klasą do lasu, możemy od razu zauważyć, jak dzieci rozpoznają środowisko i wchodzą z nim w relacje. Naturalna ciekawość i otwartość mogą zostać wykorzystane w wielu grach i zabawach. 

POLECAMY

Dobroczynny wpływ lasu na nasze samopoczucie

Z punktu widzenia zdrowia przebywanie w lesie działa bardzo pozytywnie na nasze samopoczucie oraz na nasz organizm. Kto regularnie odwiedza las, zauważa u siebie wzrost energii, zwiększoną pojemność płuc, co z kolei wpływa na lepszą wydolność. Kolejnym dobroczynnym oddziaływaniem lasu jest niwelowanie ryzyka zachorowań na choroby układu krążenia i znaczne obniżenie się poziomu stresu. Dodatkowo budowane są komórki antyrakowe, polepsza się jakość naszego snu, a także rośnie poczucie własnej wartości (Kobyashi i in., 2017). W licznych badaniach empirycznych odkryto, co także można łatwo wyjaśnić, jeśli weźmie się pod uwagę, że sam gatunek ludzki pochodzi z lasu i rozpatrując człowieka w kategoriach ewolucyjnych, że nadal człowiek „nosi” wiele genów lasu zarówno pod względem psychologicznym, jak i fizycznym. Podejrzewa się również, że szeroko pojęte walory zdrowotne lasu to między innymi szczególnie przyjemne warunki oświetleniowe, cisza, wysoka zawartość tlenu oraz specyficzne dla tego miejsca składniki powietrza oddechowego, takie jak m.in. olejki eteryczne. Jeśli regularnie przebywasz w lesie, jego działanie na organizm jest porównywalne z działaniem leków psychotropowych. Tak więc na przykład „kąpiele w lesie” (jap. shinrinyoku) są uznaną metodą leczenia w Japonii od około trzech dekad (Oh i in., 2017). Biorąc pod uwagę, że aktywne kąpiele leśne mają japońskie korzenie, należy zaznaczyć, że około 68,5% powierzchni tego kraju pokrywają lasy. Z kolei w Polsce lesistość kraju jest co roku zwiększana i obecnie wynosi około 29,6%. Według Lasów Państwowych wskaźnik ten do 2050 roku powinien osiągnąć wartość 33%. Jako ciekawostkę warto również podać, że lasy Polski są bogate w rośliny, zwierzęta i grzyby. Żyje w nich ok. 65% wszystkich gatunków (https://www.lasy.gov.pl/pl/nasze-lasy/polskie-lasy). Dla porównania u naszych zachodnich sąsiadów (Niemcy) jest to na chwilę obecną niespełna 32%. Pod względem ekonomicznym i ekologicznym las jest jednym z najważniejszych obszarów każdego kraju, a jego rola jest nie do przecenienia również pod względem edukacji szkolnej oraz organizacji zajęć z wychowania fizycznego.

Edukacja na świeżym powietrzu

Idealnym przykładem obrazującym wykorzystanie natury jako sprzymierzeńca przy organizacji zajęć sportowych są Stany Zjednoczone. Edukacja na świeżym powietrzu ewoluowała tam bowiem już od XIX wieku, rozpoczęła się od kempingów rekreacyjnych. Ich organizację uważano za dobrą dla dzieci, ponieważ zapewniały zdrowe środowisko z nadzorowanymi zajęciami. Niejaki Frederick Gunn po raz pierwszy włączył kemping jako część programu edukacyjnego dla chłopców w Szkole Artylerii w Connecticut w 1961 r. (Raiola i O’Keefe, 1999). W 1902 r. Laura Matton, nauczycielka w prywatnej szkole dla dziewcząt, która miała wpływ na wczesną organizację obozów, poprowadziła letnią ekspedycję w New Hampshire i to było podstawą letniego obozu dla dziewcząt. Celem tych obozów było zakwestionowanie ograniczeń nałożonych na dziewczęta przebywające na świeżym powietrzu (Raiola i O’Keefe, 1999). Ruch skautingowy w USA powstał w 1910 r. dla chłopców i w 1912 r. dla dziewcząt i wpłynął na wykorzystanie aktywności na świeżym powietrzu jako przedsięwzięcia edukacyjnego. W latach 20. i 30. XX wieku kempingi nocne zostały włączone do wielu programów edukacyjnych szkół publicznych (Raiola i O’Keefe, 1999). Szybki rozwój biwakowania szkolnego poprzez stworzenie ośrodków rezydencyjnych nastąpił w latach 50. i 60. XX wieku. W tym czasie edukacja na świeżym powietrzu stała się miejscem preferowanym do przeprowadzenia różnych testów i doświadczeń, które miały miejsce w obozach mieszkalnych, szkołach i w społecznościach lokalnych (Raiola i O’Keefe, 1999). Edukator Julian Smith (1963) zauważył, że edukacja na świeżym powietrzu jest sposobem na polepszenie uczenia się poprzez doświadczenia na łonie natury w prawdziwym życiu, które zbliżają dorosłych i dzieci do naturalnych korzeni człowieka w środowisku zewnętrznym. Smith zauważył, że edukacja na zewnątrz była sposobem ochrony ludzi przed rosnącymi wpływami, takimi jak mechanizacja i depersonalizacja społeczeństwa. Współczesne podejście do nauczania na świeżym powietrzu ewoluowało jako edukacyjna alternatywa dla tradycyjnego nauczania i uczenia się. Model uczenia się opartego na przygodzie (obozy), polegający na bezpośrednim, aktywnym i angażującym uczeniu się, wyprowadza uczestników poza ich zwykłe ramy odniesienia i pozwala im uczestniczyć „w rzeczach nowych i innych” (Rohnke i Butler, 1995). Naukę przygodową wyróżnia to, że zajęcia takie jak współpraca, rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji, których można nauczać w sposób dydaktyczny, są nauczane tak, aby grupa rozwijała własne umiejętności pod kierunkiem nauczycieli lub liderów grupy. Edukacja przygodowa może opierać się na obiektach lub na dzikich terenach i można ją znaleźć na całym świecie, a nauczyciele z innych kultur opracowują metody i programy nauczania, które odnoszą się do ich kontekstów społecznych, kulturowych i edukacyjnych (Prouty, Panicucci i Collinson, 2007).

Zachęcanie uczniów do podejmowania aktywności fizycznej w czasie wolnym

Dodatkowym zadaniem nauczyciela wychowania fizycznego jest motywowanie swoich wychowanków do podejmowania aktywności fizycznej w czasie wolnym, co oczywiście wynika również z samej definicji szkolnego wychowania fizycznego. W Polsce istnieje infrastruktura pozwalająca dzieciom i młodzieży na rozwijanie swoich sportowych pasji. Programem, który miał za zadanie podnieść poziom sportowy polskich dzieci, był Orlik 2012 i Moje Boisko – Orlik 2012. Głównym hasłem przyświecającym tej inwestycji rządowo-samorządowej było: ,,Zdrowe i uśmiechnięte dzieci – najważniejsze!”. Program ten zakładał powstanie 2012 obiektów sportowych, jednak w efekcie końcowym powstało ich aż 2600 (https://sportowefakty.wp.pl/baza-wiedzy/663087/boisko-orlik-wymiary-nawierzchnia). Oczywiście stan techniczny wielu boisk pozostawia wiele do życzenia, co niekoniecznie świadczy o słabej jakości materiałów użytych do ich budowy, a w dużej mierze o ich eksploatacji przez lokalne społeczności. Wychodząc jednak naprzeciw tej sytuacji, rząd uchwalił program modernizacji boisk i w 2022 r. prowadzona jest jego edycja pilotażowa (https://www.gov.pl/web/sport/program-modernizacji-kompleksow-sportowych-moje-boisko--orlik-2012---edycja-pilotazowa-2025).

Dlatego zachęcam Was drodzy nauczyciele – prowadźcie swoje lekcje i zajęcia dodatkowe na świeżym powietrzu, a swoim wychowankom pokazujcie możliwości infrastrukturalne w ich miejscu zamieszkania, aby również w wolnym czasie sami organizowali swoje gry i zabawy i ich wykorzystaniem.
 

Ciekawe gry i zabawy:
  • Król strzelców – do tej zabawy możemy użyć maty (plandeki) celnościowej i rozwiesić ją między drzewami lub zawiesić na pniach drzew obręcze hula-hoop imitujące otwory, do których należy trafić piłką po strzale dowolną częścią stopy. 
  • Rzuty szyszkami do celu (obręczy hula-hoop) – obręcze hula-hoop należy rozwiesić między drzewami, przytwierdzając je do pni. Uczniowie muszą trafić z wyznaczonej linii do obręczy szyszką lub piłeczką do tenisa. Każda obręcz równa się określonej wcześniej przez nauczyciela liczbie punktów. Na koniec sumujemy wszystkie zdobyte punkty.
  • Memory z wykorzystaniem liści i kamieni – nauczyciel musi wcześniej zebrać kamienie i narysować na dwóch z nich takie same kształty lub zaznaczyć je tym samym kolorem. Następnie 8 kamieni zostaje przykrytych liśćmi. Memory jest ustawione w odległości 5 metrów od pachołka. Zadaniem ucznia – za każdym razem, gdy odsłoni dwa liście – jest obiegnięcie pachołka. Liczy się czas odgadnięcia wszystkich par.
  • Strzelanie z opryskiwacza ciśnieniowego do butelek z piaskiem – na powalonym pniu musi zostać ustawionych 5 butelek z piaskiem w środku. „Strzelnica” jest ustawiona w odległości 5 metrów od pachołka. Zadaniem ucznia jest jak najszybsze strącenie wszystkich celów za pomocą opryskiwacza. Liczy się czas zestrzelenia wszystkich...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy