Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja WF z pomysłem

20 stycznia 2022

NR 52 (Styczeń 2022)

Może na dworze? 9 gier i zabaw

0 336

W klasycznym ujęciu Jędrzeja Śniadeckiego zajęcia ruchowe można nazywać wychowaniem fizycznym, o ile dziecko bodźcowano z użyciem sił natury – praw fizyki: ukształtowaniem terenu, zróżnicowanymi temperaturami, wodą (śniegiem), wiatrem, promieniowaniem słońca… Stanowisko to podtrzymywali inni wielcy teoretycy wychowania fizycznego: Eugeniusz Piasecki, Władysław Osmolski.

Współcześnie większość lekcji wychowania fizycznego odbywa się w salach gimnastycznych. Może wobec tego należałoby zastanowić się nad powrotem do źródeł?

Poniżej proponujemy kilka gier i zabaw, które można z powodzeniem przeprowadzić zimą na boisku szkolnym i wokół niego. Pierwsze cztery z nich („Tropiciele”, „Tyraliera”, „Nazca”, „List”) opisano tak, by dzięki nim klasa odbywająca lekcję jako pierwsza weszła w pośrednią relację z tą, która będzie odbywała zajęcia bezpośrednio po niej. Propozycję uzupełnią: „Płatek śniegu”, gry „Gdzie jest tarcza?” i „Dostawa śniegu”, „Zimowy golf” oraz dawna odmiana piłki nożnej „Nożna z bramą”. Tę ostatnią jako pierwszy opisał Eugeniusz Piasecki w 1919 r.

POLECAMY

1. „Tropiciele”

Fabuła/narracja: Gdy zakończycie lekcję, po was zajęcia w tym samym miejscu będzie miała kolejna klasa. W związku z tym mam dla was ważne zadanie. Postarajcie się iść po terenie wokół boiska rzędem, tak by każdy stawiał stopy dokładnie w śladach pozostawionych przez osoby, które będą szły przed wami. W ten sposób powstanie jeden trop. Każdemu, kto ruszy waszym śladem, może się wydawać, że idzie tropem tylko jednej osoby. W trakcie następnej lekcji sprawdzę, czy kolejna klasa będzie potrafiła prześledzić, jaką trasą się poruszaliście. Sprawdzę także, czy jej uczniowie domyślą się, ile osób wyznaczyło im trasę marszu. Za kilka dni powiem wam, czy wprowadziliście tamtą klasę w błąd.

Przebieg: Pierwsza z klas odbywających zajęcia na boisku szkolnym wytycza drugiej grupie trasę, pozostawiając trop. Każdy stara się stąpać precyzyjnie po śladach poprzednika. Kolejna klasa porusza się śladem pierwszej.

Cele:

  • wychowawczy: wdrażanie uczniów do nawiązywania relacji z innymi klasami,
  • dydaktyczny: unaocznienie wychowankom możliwości tropienia zimą,
  • w sferze umiejętności ruchowych: nauczanie umiejętności wykonywania precyzyjnych ruchów stopami,
  • w sferze zdolności motorycznych: doskonalenie orientacji przestrzennej, rozwijanie zdolności dostosowywania się do zmiennych warunków i sytuacji, doskonalenie poczucia równowagi.

Pogadanka końcowa: Znakomicie spisaliście się w roli osób wytyczających trasę. Pozostawione tropy wcale nie wskazują na to, że poruszaliście się aż tak liczną grupą. W trakcie następnych zajęć przekonam się, czy kolejna klasa zorientuje się, że trop wyznaczyło aż tak wiele osób.

Przybory/przyrządy: Zaśnieżone boisko.

2. „Tyraliera”

Fabuła/narracja: By zmylić kogoś idącego naszym tropem, możemy celowo powielić zostawiane ślady. Dzięki temu można wywołać wrażenie, że ma on przed sobą wielokrotnie liczniejszą grupę niż w rzeczywistości. Gdy zakończycie lekcję, po was zajęcia w tym samym miejscu będzie miała kolejna klasa. W związku z tym mam dla was ważne zadanie. Postarajcie się przejść wszerz boiska szeregiem, tak by kolejna grupa odniosła wrażenie, że wasza klasa jest liczniejsza niż w rzeczywistości. Co zrobicie? Jak „rozmnożycie” swoje ślady? Pamiętajcie, że każdemu z was wolno pokonać szerokość boiska tylko raz. Zaczynamy!

Przebieg: Pierwsza z klas odbywających zajęcia wytycza ślad wiodący przez boisko. Każdy z uczniów stara się nanosić dodatkowe ślady, wykonując „stemple” stopami na lewo i prawo. W ten sposób na trasie przemarszu grupy pozostaje zaskakująco wiele tropów. Kolejna klasa porusza się tropem pierwszej, starając się określić, ile osób zostawiło te ślady.

Cele:

  • wychowawczy: wdrażanie uczniów do nawiązywania nietypowej relacji z innymi grupami,
  • dydaktyczny: unaocznienie wychowankom możliwości zmylenia tropiących grupę zimą,
  • w sferze umiejętności ruchowych: uplastycznianie umiejętności wykonywania precyzyjnych ruchów stopami,
  • w sferze zdolności motorycznych: doskonalenie orientacji przestrzennej, rozwijanie zdolności dostosowywania się, kształtowanie poczucia równowagi.

Pogadanka końcowa: Mam wrażenie, że kolejna klasa nie zdoła ocenić, ile osób przeszło przez boisko przed nią. Powiem wam o wynikach jej „dochodzenia” w trakcie następnych zajęć.

Przybory/przyrządy: Zaśnieżone boisko.

3. „Nazca”

Fabuła/narracja: Plemiona zamieszkujące niegdyś płaskowyż Nazca naniosły na jego powierzchnię ogromne rysunki. Ich treść da się ocenić dopiero ze znacznej wysokości. Za chwilę będziecie mogli wykonać takie rysunki na naszym boisku. W trakcie prowadzenia lekcji dla kolejnej klasy przekonam się, czy zdoła ona rozpoznać, co dla niej narysowaliście.

Przebieg: Pierwsza z klas odbywających zajęcia nanosi na podłoże rysunek konturowy przedstawiający obiekty o uzgodnionej treści. Wykonuje się go, stąpając po zaśnieżonym boisku śnieżnym. Kolejna klasa stara się odczytać informację od pierwszej.

Cele:

  • wychowawczy: wdrażanie uczniów do nawiązywania relacji z innymi klasami,
  • dydaktyczny: zaprezentowanie uczniom nietypowych form komunikowania się,
  • w sferze umiejętności ruchowych: uplastycznianie umiejętności wykonywania precyzyjnych ruchów stopami,
  • w sferze zdolności motorycznych: doskonalenie orientacji przestrzennej, rozwijanie zdolności dostosowywania się.

Pogadanka końcowa: Zaskoczył mnie wasz rysunek. Jest bardzo szczegółowy. Podczas kolejnej lekcji sprawdzę, co zdoła z niego odczytać inna klasa. Opowiem wam o tym za kilka dni.

Przybory/przyrządy: Zaśnieżone boisko.

4. „List”

Fabuła/narracja: Waszym zadaniem jest napisanie listu adresowanego do klasy, która będzie miała zajęcia po was. Ma być w nim jedno zdanie składające się z pięciu słów. Każde z nich umieścicie w innej części terenu wokół boiska. 

Przebieg: Podział grupy na pięć zespołów. Każdy z nich ma za zadanie umieścić w wybranej części terenu wokół boiska jeden wyraz. Wydeptuje się go na śniegu. Następna klasa ma za zadanie odnaleźć te wyrazy, odczytać je i ułożyć z nich sensowne zdanie.

Cele:

  • wychowawczy: wdrażanie uczniów do nawiązywania relacji z innymi klasami,
  • dydaktyczny: unaocznienie uczestnikom zajęć możliwości przekazywania innym osobom komunikatów dzięki specyficznym własnościom śniegu,
  • w sferze umiejętności ruchowych: doskonalenie umiejętności wykonywania precyzyjnych ruchów stopami,
  • w sferze zdolności motorycznych: rozwijanie orientacji przestrzennej, kształtowanie zdolności dostosowywania się do zmiennych warunków i sytuacji.

Pogadanka końcowa: List napisany. Teraz czas na kolejną klasę. Przekonamy się, czy zdoła go odczytać. Opowiem wam o tym podczas następnej lekcji.

Przybory/przyrządy: Zaśnieżone boisko.

5. „Płatek śniegu”

Fabuła/narracja: Jak na pewno już wiecie, nie ma dwóch identycznych płatków śniegu. Ponadto każdy z nich złożony jest z sześciu identycznych części. Za chwilę przekonamy się, czy potrafilibyście odtworzyć jego wygląd. Będziecie to robili w sześcioosobowych zespołach.

Przebieg: Podział klasy na sześcioosobowe grupy. W każdej z nich wskazuje się inicjatora. Zespoły rozpraszają się po całym terenie boiska. Każdy zespół tworzy okrąg – członkowie grupy stają twarzami do jego wnętrza. Inicjator ćwiczeń wykonuje podskok, zatrzymując się po nim w dowolnej symetrycznej pozycji (niezmiennie zwrócony twarzą do wnętrza okręgu). Pozostałych pięcioro ćwiczących niezwłocznie przybiera pozycję zaproponowaną przez inicjatora. Kto przyjmie ją jako ostatni, staje się inicjatorem kolejnego powtórzenia. Nauczyciel motywuje uczestników zajęć do stosowania zarówno postaw wysokich, pośrednich, jak i niskich.

Cele:

  • wychowawczy: wprowadzenie do zajęć atmosfery beztroskiej rozrywki,
  • dydaktyczny: przypomnienie uczniom elementarnych wiadomości o strukturze płatka śniegu,
  • w sferze umiejętności ruchowych: uplastycznianie umiejętności przybierania symetrycznych ułożeń ciała,
  • w sferze zdolności motorycznych: kształtowanie szybkości (zwłaszcza niezwłocznej reakcji), doskonalenie orientacji przestrzennej oraz reagowania ruchowego na bodźce, rozwijanie zdolności dostosowywania się do zmiennych warunków i sytuacji oraz symetryzowania ruchów, kształtowanie zdolności wykonywania ruchów wyrazistych, doskonalenie poczucia równowagi oraz zdolności łączenia ruchów w całość.

Pogadanka końcowa: Jak widziałem, znakomicie wam szło tworzenie śnieżnych płatków. Każdy z nich miał niepowtarzalny kształt.

Przybory/przyrządy: Zaśnieżone boisko.

6. „Gdzie jest tarcza?”

Fabuła/narracja: Na pewno wiele razy zimą rzucaliście śnieżnymi kulkami do celu. Dziś też tak będzie. Tym razem jednak będziecie to robić w grupach. Waszym zadaniem będzie jak najszybsze pokrycie śniegiem całej powierzchni tarczy przypisanej waszej drużynie.

Przebieg: Podział klasy na kilka równolicznych zespołów. Przed każdym z nich rysuje się śniegiem na murze tarczę. Zadaniem każdej drużyny jest takie rzucanie śniegowych kulek, by jak najszybciej zapełnić ich śladami wnętrze tarczy. Który zespół zrobi to najszybciej, wygrywa. Wielokrotne powtórzenia.

Cele:

  • wychowawczy: wdrażanie uczestników zajęć do rywalizacji drużynowej,
  • dydaktyczny: zaprezentowanie wychowankom nietypowego wariantu zespołowego rzucania do celu,
  • w sferze umiejętności ruchowych: uplastycznianie umiejętności wykonywania precyzyjnych rzutów,
  • w sferze zdolności motorycznych: kształtowanie siły dynamicznej kończyn górnych, doskonalenie orientacji przestrzennej, rozwijanie zdolności dostosowywania się do zmiennych warunków i sytuacji, kształtowanie zdolności przejawiania szybkiej reakcji.

Pogadanka końcowa: Jak widzę, na początku trudno było wam poradzić sobie z nowym wyzwaniem. Później jednak nie mieliście z nim problemów. Jak podzieliliście się zadan...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy