Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja WF z pomysłem

18 maja 2022

NR 54 (Maj 2022)

Obwód stacyjny w formie zajęć HIIT z uwzględnieniem pracy własnej uczniów

0 364

Obecne czasy pokazują, że dawny model nauczania, kiedy nauczyciel stał z przysłowiowym kijem nad uczniem i starał się nim wbić do jego głowy całą wiedzę, odchodzi do lamusa. Coraz więcej współczesnych nauczycieli stara się zachęcać uczniów do pracy na lekcjach, stosując zasadę partnerstwa, oraz proponuje uczniom udział w procesie edukacji. Nie inaczej wygląda sytuacja z wychowaniem fizycznym.

Obecnie szkolne wychowanie fizyczne traci na atrakcyjności na rzecz nowoczesnych technologii, takich jak tablety, smartfony czy konsole do gier. Dzieci i młodzież większość czasu spędzają w świecie wirtualnym, zamiast uczestniczyć w procesie socjalizacji z rówieśnikami (Andrzejewska, 2014; Kerner, Kurrant, Kallinski, 2004). Według definicji podstawowym celem szkolnego wychowania fizycznego jest wszechstronny rozwój sprawności i umiejętności ruchowych oraz motorycznych, zdobywanie wiedzy i motywacji do podejmowania aktywności w czasie wolnym, a także do wzięcia odpowiedzialności za swoje zdrowie w dorosłym życiu (Czaplicki, 2008; Hastie i Wallhead, 2015). Niestety badania nie są optymistyczne i ciągle wskazują na spadek aktywności fizycznej wśród młodzieży, a co za tym idzie – zwiększenie ryzyka zapadalności na choroby cywilizacyjne, takie jak między innymi otyłość. Badania przeprowadzone w Chorwacji (Makarska) wykazały, że już dzieci w wieku przedszkolnym zmagają się z problemem nadwagi oraz otyłości, a przecież uprawianie aktywności fizycznej skutecznie ogranicza ryzyko tychże chorób (Ćorluka, Bjelica, Gardasevic, 2018).

Kolejnym zadaniem szkolnego wychowania fizycznego jest wsparcie uczniów w osiąganiu rekomendowanej aktywności fizycznej w ciągu dnia (Tudor-Locke i in., 2011; USDHHS, 2018; WHO, 2020). Sturm, Kelso, Kobel, Demetriou (2020) informują, że szkoła jest nie tylko środowiskiem akademickim pomagającym młodzieży w zdobywaniu wiedzy, ale także wspiera realizację rekomendacji WHO dotyczących aktywności fizycznej. Według Światowej Organizacji Zdrowia młodzież w wieku szkolnym powinna podejmować aktywność fizyczną każdego dnia, na poziomie wysiłków fizycznych od umiarkowanego do intensywnego, przez co najmniej 60 minut (WHO, 2010). Jak wynika z różnych badań, lekcja wychowania fizycznego ma duży wpływ na spełnianie rekomendacji aktywności fizycznej w szkole (Frömel i in. 2020; Witek-Chabińska, Groffik, Frömel, Jakubec, Urbański, 2016). 

Zasadne wydaje się pytanie, czy dzisiejsze przekazywanie młodemu pokoleniu informacji i wartości związanych z szeroko pojętą kulturą fizyczną jest efektywne. Co powinien uczynić nauczyciel, aby zachęcić uczniów do ćwiczeń w trakcie lekcji wychowania fizycznego oraz do podejmowania różnego rodzaju aktywności sportowych w czasie wolnym? Z jednej strony – motywować uczniów. Będzie to jednak tylko motywacja zewnętrzna oparta na zasadzie kija i marchewki. Oprócz własnego przykładu, którym świecić powinien każdy pedagog czy trener, najlepszym sposobem jest ukazanie wychowankom, że oni także są odpowiedzialni za swój rozwój i uczestniczą w procesie edukacji. Uczeń powinien zostać włączony w proces planowania własnego rozwoju. Nauczyciel powinien umożliwić wychowankom doświadczanie i odkrywanie, a także nieustannie stawiać ich przed nowymi wyzwaniami. Jak podają Ludwiczak i Bronikowski (2017), uczeń powinien również czuć autonomię podczas zajęć sportowych, co ściśle wiąże się z pojęciem pedagogiki nielinearnej. Zakłada ona tworzenie dla uczniów takiego środowiska, które pozwoli im samodzielnie odkrywać optymalne wzorce ruchowe, które będą dostosowane do postawionego przed nimi zadania. Taki sposób przekazywania wiedzy stoi w sprzeczności ze znanym modelem, w którym uczeń tylko powtarzał pokazaną czynność bez własnej inwencji i ingerencji w proces. Takie działanie jest monotonne nie tylko dla uczniów, czyli wykonawców, ale również dla samych nauczycieli (Mitchell i in., 2006). Pawłucki zauważa także, iż konieczne jest połączenie sił teoretyków i praktyków w celu holistycznego (całościowego) przekazywania wiedzy podczas lekcji wychowania fizycznego. Ponadto inni badacze słusznie zauważają, że owe zajęcia mają przede wszystkim sprawiać radość, uczyć, stawiać wychowanków przed sytuacjami problemowymi i wyzwaniami, a także rozwijać umiejętności już wcześniej poznane (Mitchell i in., 2013). Jak po raz kolejny informują Ludwiczak i Bronikowski (2017), pedagogika nielinearna jest podejściem wartym rozważenia podczas realizacji zagadnień z wychowania fizycznego. Jest również doskonałym narzędziem w procesie oddziaływania na uczniów, biorąc pod uwagę ich wszechstronny rozwój, aktywację procesów poznawczych, wpływ na ich sferę psychofizyczną, jak również motywację wewnętrzną i autonomię podczas lekcji.

Niestety, wprowadzenie nowego podejścia do tradycyjnego środowiska wymaga od nauczycieli bardzo dużego wysiłku nie tylko podczas przygotowywania scenariusza zajęć sportowych, ale również w trakcie trwania samej lekcji. Szczególnie podczas realizacji tematów związanych z zespołowymi grami sportowymi pedagog musi nieustannie skupiać swoją uwagę na obserwowaniu sytuacji, które jego zdaniem powinny wystąpić, do których może się odnieść, aby ułatwić podopiecznym proces nabywania nowych umiejętności. Uczeń jest również zaangażowany kognitywnie podczas lekcji, ponieważ musi nieustannie myśleć, pobudzać swoją kreatywność, a także nieustannie analizować sytuację, aby dostosować się do nowych warunków podczas zajęć. Autorzy sugerują również, że zastosowanie założeń pedagogiki nielinearnej w ramach zajęć z wychowania fizycznego mogłoby pomóc w zmianie obowiązującego modelu w przypadku większości przedmiotów szkolnych, gdzie uczeń jest tylko biernym odbiorcą informacji, co z kolei mogłoby znacząco wpłynąć na zmiany w procesie nauczania – uczenia się. Dzięki wprowadzeniu założeń pedagogiki nielinearnej uczeń ma szansę zostać wyposażony w umiejętności i wiadomości, które będą przydatne podczas samodzielnego organizowania i spędzania czasu wolnego w sposób aktywny (Ludwiczak, Bronikowski, 2017).

Dlatego właśnie Mazur (1987) uważa, że każdy uczeń powinien zostać wyposażony w umiejętności podejmowania samodzielnych decyzji i rozwiązywania problemów. Ten sam autor dokonał właśnie klasyfikacji i podziału tych problemów – wyróżnił problemy poznawcze i problemy decyzyjne. Problemy poznawcze to takie, które odnoszą się do poznawania elementów i relacji zachodzących w analizowanym systemie bądź sytuacji. Natomiast problemy decyzyjne wynikają z dążenia do utworzenia konkretnej, pożądanej sytuacji o określonych elementach i relacjach. Wilsz (2018) podkreśla, że każde działanie, które zostaje podjęte przez człowieka, poprzedzone jest podjęciem decyzji. Wykonane działanie przyniesie pozytywny efekt wtedy, gdy podjęta decyzja będzie trafna. A ta będzie trafna, gdy zostanie poprzedzona dobrze postawionym problemem decyzyjnym. Dlatego nauczyciel na lekcji wychowania fizycznego musi pamiętać o tym, że uczniowie będą podejmować dobre decyzje w momencie, kiedy on przedstawi im do rozwiązania dobrze zaplanowany problem. 

Zachęcając uczniów do podejmowania decyzji odnośnie własnej aktywności na zajęciach z wychowania fizycznego, chciałem w poniższej lekcji zaprezentować obwód stacyjny zrealizowany przy pomocy metody treningowej HIIT. Dlaczego właśnie HIIT?

POLECAMY

  • Wzmacnia funkcje naczyń krwionośnych (Ramos i in., 2015).
  • Pomaga przyspieszyć redukcję masy ciała (Shiraev, Barclay, 2012). 
  • Pomaga zmniejszyć poziom tkanki tłuszowej w organizmie oraz pozytywnie wpływa na zmniejszenie obwodu w talii (Wewege i in., 2017). 
  • Wszystkie powyższe pozytywne aspekty podejmowania treningu metodą HIIT zostały potwierdzone podczas badania na Uniwersytecie w Newcastle w Australii (Eather i in., 2018).

Organizacja obwodu ćwiczebnego

  • Nauczyciel wyznacza konkretne miejsca, w których ustawione zostaną poszczególne stacje. 
  • Nauczyciel dzieli uczniów na 2–3-osobowe grupy i przydziela karty ze zdjęciami poszczególnych partii mięśniowych, które powinny być uwzględnione podczas doboru konkretnego ćw...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy