Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja WF z pomysłem

13 lipca 2018

NR 30 (Styczeń 2018)

Zabawy i gry ruchowe w terenie leśnym
szansa na lekcje wychowania fizycznego w terenie o walorach zdrowotnych. Część 2

0 249

Aktywność fizyczna to nie tylko zestawy ćwiczeń, to także kontakt z przyrodą i środowiskiem, które wpływa korzystnie na rozwój dzieci i młodzieży m.in. przez oddziaływanie: fauny, flory, zasobów naturalnych i wodnych, składem powietrza, temperaturą, wilgotnością i ciśnienieniem atmosferycznym. Środowisko oddziaływuje również niekorzystnie przez m.in.: stałość temperatury, hałas, zły skład powietrza, co przejawia się gorszym samopoczuciem, rozdrażnieniem, znużeniem i obniżeniem odporności.

Złe warunki środowiskowe w połączeniu z pasywnością fizyczną generują potrzeby zdrowotne o podłożu somatycznym i psychicznym, możliwe do zaspokojenia przez aktywność fizyczną w kontakcie z przyrodą. Zdrowotne potrzeby somatyczne w połączeniu ze wspomnianą aktywnością fizyczną mogą być realizowane przez: plenerową aktywność fizyczną; hartowanie na trudności życiowe i ekstremalne bodźce termiczne; wspomaganie mechanizmów obronnych organizmu; regulację żywienia i spalania nadmiaru pożywienia; doskonalenie posługiwania się ciałem; podtrzymywanie lub poprawianie adaptabilności organizmu; dążenie do komfortu sprawnościowo-wydolnościowego; opóźnianie zmian inwolucyjnych; oddziaływanie korekcyjne i rehabilitacyjne; doskonalenie wszystkich narządów i zmysłów. Z kolei potrzeby zdrowotne o podłożu psychicznym mogą być realizowane przez: wyjście z zamkniętych pomieszczeń; ucieczkę od natłoku informacji; psychoterapię kolorem i dźwiękami natury; akupresurę poprzez chodzenie boso; kąpiele powietrzne, słoneczne i wodne; naturoterapię; łagodzenie ujemnych emocji i stresów; terapię przestrzenią.

Wydaje się, że wymienione rodzaje potrzeb w różnym stopniu można zaspokajać w ramach zajęć plenerowych, opartych na założeniach treningu zdrowotnego, którego efekty mogą zależeć od podłoża profilaktyczno-terapeutycznego lub poziomu aktywności fizycznej.

Pierwsze z nich, podłoże profilaktyczno-terapeutyczne, może być realizowane w wyniku oddziaływania: „powietrza” – 
większa wilgotność, większe wysycenie tlenem, lepsza regeneracja błon śluzowych, lepsze samopoczucie, terapeutyczne działanie ozonu; „wiatru” – tonizujące działanie na układ wegetatywny, poprawa wentylacji płuc; „słońca” – 
przekrwienie naczyń skórnych, obniżenie ciśnienia tętniczego, pobudzenie układu nerwowego; „wody słodkiej” – w wyniku kąpieli: hartowanie, pobudzenie układu krwionośnego i nerwowego, poprawę snu; „wody morskiej” – 
w wyniku kąpieli: hartowanie, przyspieszenie spalania cukrów i tłuszczy, poprawa pracy nerek, stabilizacja ciśnienia krwi; „mgły” – pozytywne działanie na skórę i błony śluzowe; „deszczu, śniegu” – hartowanie, działanie kosmetyczne; „barw” – kolory: łąk, lasów, nieba, chmur, wody, śniegu; „dźwięku” – terapia ciszą, odgłosy natury, np.: śpiew ptaków, szum drzew, łąk i fal wodnych; „zapachu” – naturalny zapach: gleby, traw, lasów, ziół, olejków eterycznych i terpentyny; „zimna” – mróz powietrza, szadzi, wiatru lub wody.

Najlepsze dla zdrowia są wysiłki fizyczne występujące w kontakcie z przyrodą o intensywności umiarkowanej, we wszystkich porach roku, w rytmie doby i tygodnia, w otoczeniu lasów, gór i morza. Poziom aktywności fizycznej, drugie podłoże efektów zdrowotnych, zależy od charakteru kontaktu z przyrodą. Wyróżniamy:

  • poziom minimalny, kontakt bierny – np.: opalanie się, palenie ognisk, kulig, kibicowanie imprezom plenerowym, obrzędy religijne w plenerze, festyny; 
  • poziom mały, kontakt relaksacyjny – np.: spacery, przejażdżki rowerowe, zakupy, zwiedzanie;
  • poziom znaczny, kontakt rekreacyjny – np.: udział w imprezach terenowych, jeździe konnej, marszach, jeździe rowerem, pracach ogrodowych i leśnych;
  • poziom znaczny, kontakt turystyczny – np.: wycieczki, obozy wędrowne, rajdy, zielone szkoły, zimowiska;
  • kontakt sportowy, poziom duży – np.: chód sportowy, marszobieg, bieg przełajowy, kolarstwo, narciarstwo, pływanie w wodach otwartych, wioślarstwo, kajakarstwo, gry terenowe;
  • poziom bardzo duży, kontakt ekstremalny – np.: sur­vival, pokonywanie dzikiej przyrody, skoki ekstremalne (wymienione formy nie mają większych walorów zdrowotnych).

Aktywność fizyczna jest ważna w rozwoju człowieka od pierwszych chwil jego życia. Nabycie nawyku aktywności ruchowej w okresie dzieciństwa będzie owocowało w życiu dorosłym lepszym samopoczuciem, zdrowiem i lepszym funkcjonowaniem w społeczeństwie, a przyzwyczajenia i zainteresowanie ruchem, szczególnie tym w plenerze, staną się zdrowymi formami spędzania wolnego czasu. W preambule podstawy programowej 2017 r. wychowania fizycznego dla II etapu edukacji zapisano, że ważną rolę w kształceniu i wychowaniu odgrywa edukacja zdrowotna, a zadaniem szkoły jest kształtowanie postaw prozdrowotnych uczniów, w tym m.in. przez scalanie wiedzy z zakresu prawidłowego odżywiania się z korzyściami płynącymi z aktywności fizycznej, szczególnie tej realizowanej na zewnątrz budynku szkolnego, w środowisku naturalnym, również w okresie jesienno-zimowym. Z kolei cele szczegółowe podstawy programowej zakładają: podejmowanie aktywności fizycznej w różnych warunkach atmosferycznych; pokonywanie, a w klasach starszych wybór i pokonanie marszobiegiem trasy biegu terenowego oraz biegu terenowego z elementami orientacji w terenie; wskazywanie korzyści zdrowotnych wynikających z aktywności fizycznej w terenie; przekaz wiedzy na temat: doboru ubioru do różnych warunków atmosferycznych; zasad i metod hartowania organizmu; sposobów ochrony przed nadmiernym nasłonecznieniem i niską temperaturą.

Autorzy prezentowanych zasobów zabaw i gier w terenie leśnym pozostają w przekonaniu, że proponowane zestawy mogą zostać wykorzystane przez nauczycieli w planowaniu lekcji wychowania fizycznego i innych zajęć organizowanych w plenerze.

„Baseball”
Opis terenu: las lub park średnio porośnięty z możliwością przemieszczania się.
Liczba uczestników: dowolna, najlepiej parzysta.
Ustawienie: 2–4 zespoły, każdy w swoim rzędzie, jedna osoba (pałkarz) z każdego zespołu stoi przodem do swojej drużyny w odległości 4 metrów, każdy uczestnik oprócz pałkarza posiada 1 szyszkę.
Przebieg: na hasło „start” pierwsze osoby z rzędów wykonują rzut szyszką w stronę swojego pałkarza, a jego zadaniem jest ją odbić wybranym wcześniej patykiem. Osob...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, w tym scenariuszy zajęć
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy